Ааспыт сылга Счетнай балаата 120 тэрээһини оҥорбут, онтон 45-һэ хонтуруоллуур уонна 75-һэ эспиэртинэй-аналитическай үлэ. Өрөспүүбүлүкэ уонна муниципальнай тэриллиилэр 138 нормативнай-правовой аакталарын чинчийбиттэр. Ол түмүгүнэн 7,3 млрд. солк. суумалаах үбү туттууга араас кэһии баара биллибит, 1 млрд. солк. кэһии көннөрүллүбүт. 128 мөл. солк. бүддьүөккэ төнүннэрбиттэр, Счетнай балаата 156 этиитэ нормативнай-правовой аакталарга учуоттаммыт.
Сүрүн кэһии быһыытынан аудитор буҕаалтыр отчуотун сыыһа толоруутун, бүддьүөт харчытын атын сыалга туттууну, субсидияны, субвенцияны биэрии бэрээдэгин кэһиини ааттаталаата, итиэннэ тэрилтэ электроннай аукциоҥҥа атыыны-эргиэни (закупки) ыытарыгар сыыһа-халты туттара үгүс.
2024 с. Счетнай балаата 196 эбийиэги чинчийбит, 69 эбийиэги хонтуруоллаабыт. Кинилэр ахсааннарыгар ГРБС-тар бүддьүөт харчытын туһанааччылар, министиэристибэлэр, департаменнар, управлениелар, кинилэргэ бас бэринэр судаарыстыбаннай тэрилтэлэр, муниципальнай тэриллиилэр киирэллэр.
Счетнай балаата боломуочуйалаах үлэһиттэрэ РФ КоАП хайысхатынан административнай кэһиигэ 31 боротокуолу толорбуттар. 2023 с. кытта тэҥнээн көрдөххө, администртивнай кэһии 24% үрдээбит. Бэрэбиэркэлэммит дуоһунастаах дьон бүддьүөт харчытын тус сыалга туттубатахтарын иһин административнай эппиэтинэскэ тардыллыбыттар.
Суут быһаарыытынан министиэристибэлэр уонна биэдэмистибэлэр салайааччыларын, улуус баһылыктарын, тэрилтэ салайааччыларын аатыгар 16 административнай ыстараап, 9 сэрэтии оҥоһуллубут.
2025 с. Счетнай балаата үлэтин сүрүн былаана Ил Дархан уонна Ил Түмэн этиитин толоруу, судаарыстыбаннай үбү-харчыны туттууну хонтуоруоллуурга уопсайа 127 тэрээһин ыытыллыаҕа. Аудитордар эбийиэккэ тахсан, чинчийиини оҥоруохтара.
Кэлиҥҥи кэмҥэ хомунаалынай хаһаайыстыба тэрилтэлэригэр субсидия харчытын биэрии кээмэйэ биллэрдик улаатта. Итиниэхэ олоҕуран, Ил Дархан субсидия кээмэйигэр туох быһаччы дьайарын үөрэтэргэ, чуолаан Аартыка улуустарыгар болҕомтону уурарга сорудахтаабыт.
Счетнай балаата федеральнай таһымнаах тэрээһиннэргэ эмиэ кыттар, хаарбах дьиэттэн дьону көһөрүү, тулаайах оҕолору дьиэнэн хааччыйыы социальнай боппуруостарын быһаарарга атын эрэгийиэннэри кытта уопут атастаһар. Тэрилтэ судаарыстыбаттан көрүллэр харчы чахчы нэһилиэнньэ туһатыгар барарын туһугар, бүддьүөт харчыта туохха туттуллара аһаҕас буоларын хааччыйарга, чунуобунньуктар ортолоругар хоруупсуйаны утарарга, ону тохтоторго үлэлиир.
Бүддьүөт харчытын туттууга араас кэһии тахсыбатын туһугар аудитордар сэрэтэр үлэни ыытыахтара. Михаил Иванов этэринэн, бу боппуруос быһаарыллыыта үлэһиттэртэн улахан тутулуктаах. Тэрилтэҕэ дьон уурайдаҕына, кэлии-барыы таҕыстаҕына саҥа үлэһиттэр кэлэн эмиэ сыыһа-халты оҥороллорун, кинилэри хаттаан үөрэтиэххэ наадатын ыйда.
СӨ Счетнай балаататын аудиторын отчуотун истэн баран урбаан хайысхатынан туох үлэ ыытылларын дьүүллэстилэр. Норуот дьокутаата Ньургуйаана Заморщикова туризмҥа бүддьүөттэн көрүллүбүт үп сороҕор туттуллубакка хааларын туһунан ыйыталаста.
СӨ Урбааҥҥа, атыыга-эргиэҥҥэ уонна туризмҥа миниистир бастакы солбуйааччыта Максим Карбушев хонтуруоллуур тэрээһин чэрчитинэн сорох үп чахчы туттуллубакка хаалбыта биллибитин туһунан эттэ. Кини салгыы быһааран биэрбитинэн, өрөспүүбүлүкэ федеральнай бүддьүөттэн 2023-2024 сс. ылбыт 5,1 мөл. солк. үбэ анаммыт сыалыгар туттуллубакка төннөрүллүбүт. Ити харчы гырааҥҥа буолбакка, араас тэрээһиннэри ыытарга көрүллүбүтэ туһаҕа тахсыбакка хаалан хаалбыт.
«Дьон сынньанарыгар модульнай, хапытаалынайа суох эбийиэктэри оҥорууга көрүллүбүт үп туһунан эттэххэ, тустаах сыалыгар ыытыллыбыта. Эбийиэктэри олоххо киллэрэргэ халаан уута, ойуур баһаара мэһэйдээн, кэккэ уустуктар үөскээбиттэрэ, онно Хаҥалас, Амма улууһа киирбиттэрэ. Хаҥалас улууһугар икки бырайыак баара, Ариносов киэнэ уонна «Орто дойду», — диэн билиһиннэрдэ Максим Карбушев.
Рефинансирование ыстаапката үрдээн, «Орто дойду» былааннаммыт үлэни олоххо киллэрбэтэҕин, онон бырайыак кэнсиэпсийэтэ уларытыллыбытын, саҥа үбүлээччини булуохтаахтарын туһунан эбэн эттэ. Бу иннинэ «Орто дойду» федеральнай бүддьүөттэн 20 мөл. солк. тахса суумалаах гырааны ылбыт эрээри, кыттыгас үбүлээһини оҥорорго кирэдьиит бырыһыана өрө көтөн тахсан, бырайыак олоххо киирбэккэ билигин ол харчыларын төнүннэриэхтээхтэр.
Күн бүгүн модульнай, хапытаалынайа суох эбийиэктэри оҥорууга өрөспүүбүлүкэ федеральнай куонкуруска кыттан, бу эйгэҕэ үлэлиэн сөптөөх урбаанньыттары сүүмэрдээбит. Уопсайа 400 мөл. солк. тахса суумаҕа сайаапка киирбит. Ол түмүгэ ыам ыйын бүтүүтэ, бэс ыйыгар биллиэхтээх.
Ону таһынан, урбаанньыттар туристическай тэрили атыылаһалларыгар гыраан көрүллэр, федеральнай киинтэн бэриллэр уопсай лимиит 30 мөл. солк., куонкуруска кыайбыт отучча киһи биирдии мөлүйүөн солкуобайы ылыахтара. Бырайыак 50/50 кыттыгас үбүлэниэхтээх, урбаанньыт бэйэтин харчытын эмиэ угуохтаах. Ол үбүнэн туристар утуйар таҥастарын саҥардыахтарын, гаас оһох, билиитэ, мотуора суох тыыны атыылаһыахтарын, ыскамыайка туруоруохтарын сөп.
Норуот дьокутаата Федот Филиппов итирдэр утаҕы атыылааһын бэрээдэгин туһунан 2025 с. кулун тутар 1 күнүттэн олоххо киирбит сокуону куоракка уонна улуустарга төһө тутуһалларын туһунан ыйыталаста. Кыраадыстаах утаҕы атыылыырга лиссиэнсийэлээх кафелар күнүс 12 ч. киэһэ 23 ч. диэри атыылыыр бырааптаахтар. Арай Саҥа дьылга ахсынньы 31 күнүгэр киэһэ 20 ч. сарсыарда 04 ч. диэри көҥүллэнэр.
Максим Карбушев итирдэр утаҕы сокуоннайа суох атыылааһын билиннэҕинэ, бэрээдэги хонтуруоллуур уорганнар тустаах миэрэни ылалларын туһунан эппиэттээтэ.
Ол туһунан сиһилии "Ил Түмэн" хаһыакка ааҕыҥ.
Екатерина Бурцева хаартыскаҕа түһэриитэ.
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
