Уопсастыба

СӨ бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлэ Кирилл Бычков, солбуйааччылара, миниистирдэр ааспыт сылга ыытыллыбыт үлэ түмүгүн итиэннэ куорат, улуус олохтоохторун кытары көрсүһүү түмүгүн таһаардылар.

Быһа эпиир бэҕэһээ киэһэ 19.15 чаастан НВК «Саха», «Якутия 24» ханаалларынан, «Тэтим» араадьыйанан бэрилиннэ.

ххх

СӨ Бырабыыталыстыбатын 2025 сыллааҕы отчуотугар бэрэссэдээтэл Кирилл Бычков Өлүөнэ муостатын тутуутун туһунан эттэ.

«Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Владимир Путин өйөөбүт Саха сиригэр тутуллар стратегическай эбийиэгэ – Өлүөнэ муостата төһө даҕаны уустуктар баар буолбуттарын иһин көхтөөхтүк тутулла турар, хайаан даҕаны тутуллуоҕа диэн өрөспүүбүлүкэ олохтоохторугар эрэннэрэбин».
 
- Бүддьүөт араас хайысхаҕа сөп түбэстэ. Ол гынан баран социальнай хайысхата оннунан хаалла.
 
- 2025 сыллаахха Арассыыйаҕа  20 саҥа национальнай бырайыагы үлэҕэ киллэриигэ улахан үлэ саҕаламмыта. Саха Өрөспүүбүлүкэтэ олортон 12-тин олоххо киллэриигэ кыттыыны ылар.

- Көхтөөх уһун үйэлэнии, дьиэ кэргэн, ыччат уонна оҕо, олох-дьаһах инфраструктурата, көдьүүстээх уонна конкурентнай экэниэмикэ, ас-үөл куттала суох буолуутун технологическай хааччыйыы, каадырдар, судаарыстыба сыыппараҕа трансформацията, аан дойдутааҕы кээпэрээссийэ уонна экспорт;  экология чэгиэн туруга; туризм уонна бэйэтэ көтөр систиэмэлэр.
 
- Национальнай бырайыактары олоххо киллэрии түмүгэр 2019 сылтан 54,6 тыһ.кэриҥэ киһи хаарбах туруктаах дьиэттэн көстө.

- 2025 сылга 25 социальнай суолталаах эбийиэк үлэҕэ киирдэ.

- 2025 сыл алтынньытыгар РФ Бырабыыталыстыбатыгар «Тиксии – Найба» агломерациятын Аартыка тирэх нэһилиэнньэлээх пуунун курдук кэлимник сайыннарыы уһун болдьохтоох былаана бигэргэтиллибитэ. Былаан Найба сэлиэнньэтин оройуонугар муора пуордун уонна Уус Куйга – Найба хайысханан кыһыҥҥы суол тутуутун сабаҕалыыр;

- Гааска 2 255 дьиэ холбонно, 396 км. магистральнай уонна бөһүөлэк иһинээҕи ситимнэр тутуллубуттар. Манна Саха Сирэ дойду үрдүнэн бэһис, оттон Уһук Илиҥҥэ бастакы миэстэҕэ турар.

ххх

СӨ Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Дьулустан Борисов быһа эпииргэ отчуоттаата.

- 2025 сылга Саха Сиригэр 290 км. тахса суол өрөмүөннэннэ: национальнай бырайыагынан - 130 км, эрэгийиэннээҕи  суоллар - 109 км, Дьокуускайга - 11 км.

- 2026 сылга Саха Сирэ 30 саҥа оптуобуһу атыылаһыаҕа. Тырааныспары Дьокуускай маршруттарыгар уонна өрөспүүбүлүкэ иһинээҕи сырыыларга туһаныахтара.

- Быйыл өрөспүүбүлүкэҕэ 46 уопсастыбаннай уонна 10 тиэргэн сирин тупсарыы былааннанар.

- Субсидия көрүллүбүт авиапорт бырагырааматын чэрчитинэн 19 тыһ. тахса пассажир улуустар икки ардыларынааҕы маршрутунан, ону тэҥэ 14,5 тыһыынча улуус иһинээҕи маршруттарынан көппүт.

ххх

СӨ Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Ольга Балабкина быһа эпииргэ отчуоттаата.

Быһа эпииргэ эдэр исписэлиис куортамҥа бэриллэр кыбартыыра туһунан боппуруос биэрдэ.

Саха Сирэ Уһук Илиҥҥэ удамыр сыаналаах дьиэ куортамын бырагырааматыгар кыттар. Манна сүрүн ирдэбиллэр — куортамнааччы сааһа 35-тэн улахан буолуо суохтаах уонна эдэр исписэлиис олорор дьиэтэ суох буолуохтаах. Маннык кыбартыыраны куортамнааһын сыаната 6000-14000 солк. (+ эбии ОДьКХ). Манна даҕатан эттэххэ, бэриллибит кыбартыыралар бары хайыы-үйэ куортамнаммыттар
- Хоту улуустарга 13 атыы-эргиэн логистическай киинэ үлэҕэ киирдэ. Билигин биһиги, нолуок усулуобуйата уларыйбытынан, Аартыка балаһатын олохтоохторун сөптөөх уонна хаачыстыбалаах аһылыгынан хааччыйар сыалтан, кэмиэрчэскэй тэрилтэлэри уонна урбаанньыттары кытта бииргэ үлэлэһэбит.

- 2025 сылга олус суолталаах бырайыагы саҕалаатыбыт – Верхоянскайы ууттан харыстыыр быһыты тутуу. Билигин биһиги бу боппуруоһу федеральнай киини кытта, ону тэҥэ муниципальнай тэриллиилэри кытта кытылы көмүскүүр тутуулары сөптөөх нормативнай турукка киллэрэр үлэ кээмэйин чопчулуур үлэлэрин ыытабыт.

ххх

Саха Сиригэр Ил Дархан Айсен Николаев уонна «Газпром» бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлэ Алексей Миллер икки ардыларыгар баттаммыт гаастааһын бырагырааматын 40%-на олоххо киирдэ диэн бырамыысыланнас уонна геология миниистирэ Максим Терещенко иһитиннэрдэ.

ххх

СӨ Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников быһа эпииргэ отчуоттаата.

• Тыл бэлиитикэтин олоххо киллэриигэ сүрүн хамсааһынынан судаарыстыбаннай уонна официальнай тыллары сайыннарыы судаарыстыбаннай бырагыраама буолар. 2025 сылга бырагыраама үбүлээһинин кээмэйэ уруккунан 100 мөл. солкуобайынан хаалар. Төрөөбүт тыллары харыстааһыҥҥа уонна сайыннарыыга туһуламмыт 50 бырайыак салгыы  үлэлиир.
  
  - 2025 сыл түмүгүнэн Саха өрөспүүбүлүкэтигэр олох уһунун кээмэйэ 75 сааска тэҥнэһэрэ күүтүллэр.
  
  - 2025 сылга «Үйэ саас» бэлиэни 100 сааһын туолан Саха Сирин 14 олохтооҕо ылбыт.
  
  - Былырыын 900-тэн тахса анал байыаннай дьайыы кыттыылааҕа уонна кинилэр дьиэ кэргэттэрин чилиэнэ үлэнэн хааччыллыбыттар.
• ххх
• - «Саха Сиригэр хайа-хостуур салаатыгар, тырааныспар, тутуу курдук салааларга оробуочай идэлээх исписэлиистэр тиийбэттэр. Онон билигин маннык идэлээх үлэһиттэри өрөспүүбүлүкэ тас өттүттэн аҕаларга күһэллэбит», – диэн СӨ Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Георгий Степанов эттэ.
  
  - Бүтэһик 5 сылга элбэх оҕолоох дьиэ кэргэн ахсаана 15%-нан элбээтэ. Билиҥҥи туругунан кинилэр ахсааннара – 35 тыһ.
  
  - 2028 сылга Бүлүү улууһугар 900-тэн тахса миэстэлээх оскуола тутуута саҕаланыаҕа.

ххх

Доруобуйа харыстабылын миниистирэ Лена Афанасьева субсидиялаах эминэн хааччыйыы туһунан ыйытыыга эппиэттээтэ.
Миниистир этэринэн, бу бүддьүөт пуунугар 2026 сылга 1,09 млрд. солк. эбиллэн, уопсай суума 3,83 млрд. солк. тэҥнэстэ. Үп-харчы көдьүүстээхтик туһанылларын туһугар, эминэн хааччыйыы толору кииннэннэ.

«Билигин эми, ол иһигэр тыҥа ыарыыларын эмтииргэ анаммыт эмтэри боломуочуйалаах фармацевтическай тэрилтэ нөҥүө ылаллар, онтон аптека ситимигэр тарҕаталлар», — диэтэ кини

ххх

- «Бүгүн ОДьКХ үлэһиттэрин олунньу ыйдааҕы хамнастарын боппуруоһа быһарылынна. Сарсыҥҥыттан саҕалаан төлөнөн барыаҕа. Үлэһиттэргэ төлөнүөхтээх иэс уопсай суумата 150 мөл. тэҥнэһэр», - диэн ОДьКХ миниистирэ Вячеслав Емельянов эттэ.

Хаартыска ЯСИА