Уопсастыба

Быыбардартан саҕалаан

Ньурба улууһун дьокутаатарын Сүбэтигэр 15 дьокутааттаах, ол иһигэр Дмитриев Ньургун Ахметович 2022 сыллаахтанАнал байыаннай дьайыыга кытта сылдьар. Биир дьокутааппыт муниципальнай үлэҕэ көһөн, бу күһүн Ньурба куорат Амакинскай уокуругар самалык быыбар ыытыллыбыта. Онон Сүбэ састааба туолла.

Олохтоох салайыныы саҥа сокуона олоххо киирэн иһэр. Бу сыл түмүктэниэр диэри улууспутугар Күндээдэ нэһилиэгэр быыбар ыытыллыахтаах - нэһилиэк дьокутааттара баһылыктарын талыахтара. Кэлэр 2027 сылга Ньурба куорат уонна нэһилиэктэр дьокутааттарын  нэһилиэнньэ быыбардаан, уопсай куоластаан талыахтара. Бу быыбардаммыт дьокутааттар салгыы бэйэлэрин нэһилиэктэрин уонна Ньурба куоратын баһылыктарын талыахтара.

Ону тэҥэ, 207 сылга Ньурба улууһун баһылыгын болдьоҕо туоларынан улуус дьокутааттарын Сүбэтин V ыҥырыытын састааба баһылыкпытын талыахтаахпыт. Саха Сирин Ил Дархана сөптөөх хандьыдааты киллэриэҕэ диэн эрэнэбит.

Эһиил, 2027 сылга Ньурба куоратыгар Саха Сирин норуоттарын IX Успуортка оонньуулара ыытыллаары турар. Билигин олус эппиэтинэстээх түһүмэххэ киирдибит. Ньурба улууһун олохтоохторо түмсэн, бары бу оонньуулары тула биир санаабытын холбоон, билигин онон олоробут диэххэ сөп.

Билиҥҥи туругунан, Ньурба куоратыгар эрэ буолбакка, улуус үрдүнэн уопсайа 9 млрд солк. суумалаах тутуулар бара тураллар. Успуортка аналлаах тутуулар эрэ буолбакка, доруобуйа харыстабылын, үөрэхтээһин эйгэтигэр анаммыт, суол, бэл үрэҕи туоруур муоста тутуллар. Бу эбийиэктэр тутуулара сорохторо түмүктэннилэр, түмүктэнэн  эрэллэр, тутулла тураллар, сорохторо ситэриллэллэр, саҕаланнылар, эһиил саҕаланыахтаах тутуулар кытта бааллар. Ити курдук элбэх үлэ ыытыллар.

Сүбэбит дьокутааттара бу манна, улуус олоҕор барытыгар кытталлар. Хонтуруол эрэ өртүнэн буолбакка бүддьүөтү сөпкө көрөн аттарын, тыыран билиҥҥи уустук кэмҥэ Успуорт оонньуулара үрдүк таһымнаахтык ыытылларыгар кыһаллабыт. Бу улахан түһүлгэни бэлэмнээһиҥҥэ уонна ыытыыга тэрийэр хамыыһыйа бэрэссэдээтэлинэн  өрөспүүбүлүкэ Ил Дархана Айсен Сергеевич Николаев уонна  бэрэссэдэтэли солбуйааччынан, СӨ Бырабыытылаыстыбатын бэрээссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Васильевич Местников бэрт улахан үлэни ыыталлар. Ол курдук федеральнай уонна өрөспүүбүлүкэ да таһымыгар да балайда үп тыырыллан көрүллэн турар. Биһиги улууспут устуоруйатыгар маннык болдьохтоох биир кэмҥэ күргүөмүнэн элбэх ахсааннаах эбийиэк тутулла илик этэ. 

Дьокутааттар, улуус дьаһалтатын үлэһиттэрэ, салайааччылара, тэрилтэлэр да бары улуус дьонун-сэргэтин, норуоту кытта бииргэ ылсан, оҕотуттан эмэнигэр диэри эһиил Успуорт оонньуларын Ньурба сиригэр-уотугар үрдүк таһымнаахтык, умнуллубаттык ыытарга үлэлии-хамсыы сылдьабыт.

Дьокутааттар Күндээдэҕэ

Улуус дьокутааттарын Cүбэтэ кэмиттэн кэмигэр улууска бюиир эмэ нэһилиэккэ тиийэн олоҕу-дьаһаҕы билсиһэр, дьону-сэргэни кытта көрсөр, кэпсэтэр үтүө үгэстээх. Ол сиэринэн  алтынньы ый бүтүүтүгэр  Нюргуяна Михайлова салалталаах, улуус Сүбэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччыта Меркурий Таюрскай, быраап хамыыһыйатын бэрэссэдээтэлэ Леонид Ушканов уонна бүддьүөт хамыыһыйатын чилиэнэ Владимир Моисеев  бүтэһик паромунан Бүлүү өрүс уҥуор турар Күндээдэҕэ тахса сылдьыбыттара.

Бу туһунан Нюргуяна Михайловна «Биһиги оскуола кэлэктиибин кытта көрүстүбүт, — диэн билиһиннэрдэ. — Балаҕан ыйыттан Күндээдэ орто оскуолатын дириэктэринэн үлэлии сылдьар кэллиэгэбитин Иван Дмитриевич Гаврильевы 70 сааһынан истиҥник эҕэрдэлээтибит. Кини Сэбиэскэй уокуруктан улуус Сүбэтин дьокутаата. Кэллиэгэбит ыҥырыытынан тиийэн оскуола үлэтин көрдүбүт-иһиттибит.

45 ыстаат баарыттан 3 үлэһит оҕолорунан уоппускаҕа олорор, 1 учуутал АБДь-га сылдьар. Оскуола 86 үөрэнээччилээх, 1-кы кылааска — 10, 11 — кылааска 9 оҕолоохтор. Эһиил бастакы кылааска 6-7 оҕо киирэрэ былааннанар. Кэпсэтиигэ учууталлар былааннарын, туруорсууларын иһитиннэрдилэр. «Күндээдэ» АО-ны кытта тэҥҥэ үлэлэһэн эрэллэр эбит. Оҕолору үчүгэй, иҥэмтэлээх аһылыгынан хааччыйаары, олохтоох хаһаайыстыбаттан эт-үүт ас ылыахтарын, бородууксуйа оҥоруохтарын баҕаралларын эттилэр. Эһиил оҕуруот аһын олордор былааннаахтар, бу иннинэ сибэкки арассаадатын үүннэрэн атыылыы сылдьыбыттар. Оскуола туруорсар боппуруоһа элбэх: тоҥорор тэрил, интерактивнай дуоска, химия уонна физика кылаастарыгар лаборатория, сорох кылаастарга миэбэл тиийбэт, аактабай саалаларыгар оҕолорго киинэ көрдөрөллөрүгэр табыгастаах буоллун диэн салайар пультаах түннүк сабыыта, атахтаах улахан мобильнай планшет, психолог кэбиниэтигэр өрөмүөн, успуорт саалатыгар ГТО туттарарга аналлаах тэрил. Өрөспүүбүлүкэтээҕи Успуорт оонньууларыгар уонна АБДь пуондаларыгар  харчыны  хайдах быһыылаахтык ыыталларын ыйыталастылар, быһааран биэрдибит.

Кэллиэгэбит И.Д.Гаврильев улуус Сүбэтин дьокутаатын быһыытынан, АБДь-га сэриилэһэ сылдьар талыллыбыт дьокутаат Ньургун Дмитриев кэлиэр диэри, уопсастыбаннай ноҕурууска быһыытынан Күндээдэ олохтоохторун кытта үлэлэһэргэ сөбүлэстэ.

«Күндээдэ» АО-ҕа сылдьан тэрилтэ үлэтин-хамнаһын билистибит. Дириэктэрдэрэ ыалдьан уурайыаҕыттан, «Ньурба-Агро МТС» АО салайааччыта Семен Николаев сөбүлэһэн, икки хаһаайыстыбаны тэҥҥэ тутан салайар. Үгүс үлэни ыыта сылдьаллар. Дириэктэр хаһаайыстыбатын көрдөрдө, инники былааннарын иһитиннэрдэ.

Бу кэнниттэн оҕо уһуйааныгар сырыттыбыт, тэрилтэ үлэтин билистибит. Оҕо уһуйаанын сэбиэдиссэйэ Венера Степанова бэйэтэ нэһилиэк Сэбиэтин дьокутаата буолар. Саҥа сокуонунан нэһилиэк баһылыгын таларга бэлэмнэнэ сылдьалларын иһитиннэрдэ.

Түмүктээн эттэххэ, Күндээдэҕэ оскуола, уһуйаана саҥардыы тутуллан үлэҕэ киирбиттэрэ, саҥа успуорт саалата тутулла турар. Кулууп дьиэтин хапытаалынай өрөмүөнэ нассынаалынай бырайыакка киирдэ, 2027-2028 сс. үп көрүлүннэ. Суоллара, уулуссалара оҥоһулла турар. Инньэ гынан Күндээдэ нэһилиэгин кэскилэ сырдык», -диэн Нюргуяна Михайловна бу нэһилиэккэ дьокутааттар сырыыларын туһунан Геннадий Антонов «Ньурба» хаһыатын саайтыгар бэрт үчүгэй сонун быһыытынан таһаарбытын бэлиэтиир оруннаах.

Кыайыыга эрэлинэн...

Улуус дьокутааттарын салайааччыта бэлиэтииринэн, Ньурба улууһун олохтоохторун өттүттэн Анал байыаннай дьайыыга болҕомто кыраҕы, көмө да улахан.

- Ньурба улууһун баһылыга Алексей Михайлович Иннокентьев 2022 сыллаахха Анал байыаннай дьайыы саҕаланаатын кытта, биир ый буолаат улууспут анал гуманитарнай көмө мииссийэтин салайан илдьибитэ. Ол кэмтэн хас кыбаартал аайы улуус олохтоохторун, тэрилтэлэрин көмөтүнэн аһы-үөлү, таҥаһы-сабы, тэрили, сэби-сэбиргэли , тиэхиньикэни уонна үтүө санаалаах көмөһүттэр күүстэринэн оҥоһуллубут хаххалыыр-харыстыыр оҥоһуктары уолаттарбытыгар илдьэн туттарабыт, көрсөн санааларын бөҕөргөтөн, күүс-уох уган, алгыстаан кэлэбит. Бу сотору кэминэн эмиэ баралларыгар бэлэмниибит.

Үлэбит-хамнаспыт барыта Кыайыы уонна уолаттарбыт этэҥҥэ дьиэлэригэр эргиллэн кэлэллэрин туһугар ананар. Билигин манна биһиги ийэ дойдубут көмүскэлигэр сылдьар буойуттарбыт дьиэ кэргэттэригэр бары өттүнэн көмөнү оҥорорго, өйөбүл буоларга кыһаллабыт. Бэйэм бу Анал байыаннай дьайыыга сүтүктээх киһи  кыайыы кэлэрин олус диэн кэтэһэбин, эрэнэбин..., -диэн Ньургуяна Михайловна эппитигэр бары сөбүлэһэбит, өйүүбүт, өйдүүбүт!

Бэлэмнээтэ Алексей МАТВЕЕВ

Хаартыскалар «Ньурба» саайтан