Все новости

Эпэрээссийэлиир блокка
Кэнники сылларга диагностыыр, эмтиир, эпэрэссийэлиир тэрили саҥардыы үлэтэ күүскэ ыытыллыбыт, онон аныгы технологиянан сэбилэммит, эпэрээссийэни 10 остуолунан оҥорор катараакта уонна рефракционнай хирургия салаата былырыын күһүн аһыллыбыта.
– Биһиги манна күҥҥэ 50-ҥа тиийэ эпэрээссийэни оҥоробут, онтон бүгүн эһиги Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх бырааһа, Донецкай уобаласка өрөспүүбүлүкэ шефтэһэр куораттарыгар элбэх төгүл баран үлэлээбит эмчиттэр Иннокентий Белолюбскай, медсиэстэрэ Айталина Токусарова эпэрээссийэ оҥороллорун көрүөххүт, кинилэргэ анестезиолог, соторутааҕыта билим хандьыдаатын диссертациятын көмүскээбит Зинаида Новгородова көмөлөһүөҕэ, – диэтэ Иван Луцкан.
Саастаах дьахтар катараакта буолбут хараҕын эпэрээссийэлииргэ бэлэмнээбиттэр. Сиэстэрэ бэрт үөрүйэхтик туттан-хаптан, ыарыһах хараҕын туһунан, иэдэһин үөһээ өттүгэр укуол биэрдэ, онтон биэс мүнүүтэ буолан баран, кушеткаҕа сытыардылар.
Бастаан эпэрээссийэлиир «хонууну» бэлэмнээтилэр, ыраастаатылар. Ыарыһах сирэйин салпыатканан саптылар, «оҥоһуллар» хараҕын эрэ аһаҕас хааллардылар, халтаһатын анал тэриллэринэн тардан, кэҥэттилэр. Препарат куттулар, онтон дьэ саҕаланна эбээт... Эпэрээссийэ хайдах оҥоһуллара, онно туох уларыйыы тахсара барыта көмпүүтэр экрааныгар көстө турда, ону кылаабынай быраас сиһилии быһааран истэ... Эргэрбит хрусталик маассатын үлтүрүтэн баран ыллылар, ол оннугар хомуллар оҥоһуу линзаны олортулар... Хараҕы укуол иннэтинэн анньаллара көстүбүтүгэр чараас сүрэхтээх, поэт дууһалаах дьон: «Айакка!» – дэһэ түстүбүт. Онуоха ким тулуйбат тахсыан сөбө этилиннэ эрээри, баҕалаах суох буолла. Бастакы укуолу биэриииттэн саҕалаан, катараакта эпэрээссийэтэ 20 мүнүүтэ устата оҥоһуллар эбит!

Сырдык өйдөбүлэ умнуллуо суоҕа
Эпэрээссийэ кэнниттэн аактабай саалаҕа атах тэпсэн олорон сэһэргэһии буолла. Иван Петрович балыыһа сыллааҕы үлэтин түмүгүн туһунан кэпсээтэ уонна суруналыыстарар ыйытыыларыгар сиһилии хардарда. Олортон ордук боччумнаахтарын сүүмэрдээн биэрдэххэ маннык:
– Сэһэргэһиини, хомойуох иһин, кутурҕаннаах сонунтан саҕалыыр буоллум, иллэрээ күн кэлэктиип тутаах киһитэ, Арассыыйа Федерациятын доруобуйатын харыстабылын туйгуна, үрдүк категориялаах оҕо офтальмолога Светлана Николаевна Потапова олохтон барда. Кини биһикки 10 сыл бииргэ үлэлээбиппит, мин тирэҕим, эрэлим этэ, мэдиссинэ билимин хандьыдаата буолар диссертациябын оҕо доруобуйатыгар суруйбутум, онно Светлана Николаевна элбэҕи сүбэлээбитэ-амалаабыта. Оттон манна кини сүрүннээһининэн оҕо отделениетын кэҥэтэн, урукку өттүгэр үс эрэ кэбиниэттээх салааҕа бүтүн «кынаты» биэрэн, быраастар, медсиэстэрэлэр ыстааттара уонна диагностыыр-эмтиир аппарааттар эбии көрүллэллэрин ситиспиппит. Инники өттүгэр өссө элбэх бырайыактардаах этибит, кини барыыта улахан сүтүк...

Сыыппараны сырсыы буолбатах
Өрөспүүбүлүкэтээҕи офтальмологическай клиническэй балыыһа салалтата Арассыыйаҕа уонна аан дойдуга бэйэтин хайысхатынан туох саҥа технология тахсарын, атын эрэгийиэннэр хайдах үлэлии-хамсыы олороллорун кыраҕытык кэтээн көрөр, исписэлиистэр идэлэрин үрдэтиини тиһигин быспакка тэрийэр. Анал бырагырамаларга тирэҕирэн, саҥа тэриллэринэн хааччынарга дьулуһар, үлэ методикатын чочуйан, тупсаран иһэр. Ол түмүгэр, эмтиир дьаһаллары суһаллык тэрийэр, офтальмоонкологияттан уонна харах олоҕун патологиятыттан ураты харахха эпэрээссийэ 95 %-ын, биир күҥҥэ ортотунан 50 эпэрээссийэни оҥорор таһымҥа тиийбиттэр.
Өрөспүүбүлүкэҕэ харах сулууспата тэриллибитэ 100 сыла ааспыт күһүн бэлиэтэммитэ. Ону көрсө офтальмолог-хирурдар 2024 с. ахсынньы 11 күнүгэр 2 чаас 18 мүнүүтэ иһигэр катараактаҕа 100 эпэрээссийэни оҥорон, дойдуга чыпчаал көрдөрүүнү ситиспиттэрэ. Кылаабынай быраас ону маннык быһаарда:
– Ити сыыппараны сырсыы буолбатах, балыыһа былааннаах үлэтэ. Холобур, бүгүн катараакта 20 мүнүүтэ устатыгар эпэрээссийэлэнэрин көрдүгүт. Оттон эпэрээссийэлиир блоктарга уон остуол турар, ол эбэтэр, биир кэмҥэ 10 хирург мэһэйдэспэккэ үлэлиир усулуобуйалаахтар, оннук үлэлииллэр даҕаны. Сыыппаранан эттэххэ, 2023 сыллаахха 4 935 киһи хараҕын эпэрээссийэлээбит буоллахпытына, ааспыт 2025 сылга 6 667 киһини эпэрээссийэлээтибит.
Киин куоракка уонна улуустарга баар салааларбыт бастакы көмөнү тэрийэллэр, эпэрээссийэ биитэр уустук эмтэнии ирдэнэр пациеннарын манна ыыталлар. Биһиги пациены олохтоох окулист туруорбут диагноһынан дириҥэтэн чинчийэбит, ол түмүгүнэн эмтиибит, эпэрээссийэлиибит. Улуустартан ыарыһахтар кыраапык быһыытынан киирэллэр. Үгэс курдук, эпэрээссийэ нэдиэлэ саҕаланыытыгар оҥоһуллар. Бырайыас сыаната ыараабытын, айан уустугурбутун учуоттаан, иккис харах эпэрээссийэтин нэдиэлэ бүтүүтүгэр оҥорор буоллубут, бэнидиэнньиккэ биир хараҕын оҥорторбут ыарыһах этэҥҥэ буоллаҕына, бээтинсэҕэ – иккис хараҕын.

Мобильнай биригээдэлэр
– Ил Дархан Айсен Николаев көҕүлээбит «Мобильнай луохтуурдар» бырайыагын чэрчитинэн, улуустарынан эмиэ сылдьабыт. Киин балыыһалар ыарыһахтары мунньан тоһуйалларын көрөн-истэн баран, кими эпэрээссийэҕэ, кими эмтээһиҥҥэ аныыбыт. Эпэрээссийэ миэстэҕэ оҥоһуллара катараактанан ыалдьыы көрдөрүүтүн биллэрдик намтатар, ол түмүгэр глаукома аҕыйаата. Билэргит курдук, катараакта эрдэттэн эпэрээссийэлэнэрэ глаукоманы сэрэтии биир сүрүн дьаһала буолар. Бастакы сүһүөх тэрилтэлэри кытары ситимнээхтик үлэлиирбит бириэмэни көдьүүстээхтик туһанар, элбэх ыарыһаҕы хабар кыаҕы үөскэтэр. Ити эрээри, билигин да глаукомалаах киһи элбэх...
Бу ыйга биригээдэлэр икки хайысханан барыахтара: биир Бүлүү эргин улуустарга, иккис – Эбээн Бытантайынан Дьааҥыга тиийэ үлэлиэхтэрэ.
Кулун тутар, муус устар ыйдарга Донецкай уобаласка өрөспүүбүлүкэ шефтэһэр куораттарыгар барыы былааннанар.
Сиэрдээҕи ылынабыт
– Хаһыаттарга тахсар, ситимнэргэ тарҕанар суруйуулары ааҕарбын сөбүлүүбүн, дьон тугу сөп, тугу сыыһа диирин билэр наада. Сиэрдээх кириитикэни ылынан, кэлэктииби кытары дьүүллэһэбит, итэҕэһи туоратарга үлэлиибит.
Үнүр биир ийэ биир чаас устата көрөллөрүн билбитим буоллар, кэлиэм суох этэ диэн суруйбут этэ. Харах киһи сүрүн уоргана, ону төһө сытыытык көрөрү бэрэбиэркэлииртэн саҕалаан, көмпүүтэр аппарааттарынан түгэҕэр тиийэ, баттааһынын, сырдыгы билэр бүрүөһүнүн о.д.а. дириҥник чинчийии (хааппыла кутан баран, 20 мүнүүтэ кэтэһиллэр) аҕыйах мүнүүтэнэн бүппэт.

Норуот талар
– 2021 сыллаахха Госдуума быыбарыгар «Биир ньыгыл Арассыыйа» баартыйа федеральнай испииһэгэр киирбитим иһин, быйылгы быыбарга туруорунаҕын дуо диэн ыйытыыны балачча истэбин. Манна биири этэбин: Госдуума быыбарыгар хандьыдаат праймериз түмүгүнэн туруоруллар, кими таларын норуот быһаарар. Ити эрээри, праймеризка бэйэни тургутар туох куһаҕаннаах буолуой?
Ил Түмэн дьокутаатын быһыытынан икки сүрүн сис кэмитиэт: доруобуйа харыстабылын итиэннэ бүддьүөт, үп, түһээн уонна сыана бэлиитикэтигэр, бас билии, приватизация боппуруостарыгар кэмитиэттэр бэрэссэдээтэллэрин солбуйааччы буолабын. Онон, федеральнай бүддьүөттэн үбү-харчыны тардыыга быһаччы үлэлиибин. Даҕатан эттэххэ, биһиги мобильнай биригээдэлэрбит өрөспүүбүлүкэ иһигэр Булгуччулаах мэдиссиинэ страховкатынан үбүлэнэн, ДНР-га федеральнай бырагырааманан үлэлииллэр. Инньэ гынан, килииньикэ сайдыытыгар эбии харчыны тардабыт.
Оттон доруобуйа харыстабылын эйгэтигэр тустаах боппуруостарынан сокуон көҕүлээһиннэрин оҥорууга үлэлиибин. Кэлэр да өттүгэр үлэлиэм. Төрөөбүт-үөскээбит Сахам Сириттэн атын сиргэ ханна да көһөн барар санаам суох.

Хаартыска: Андрей Сорокин уонна ааптар түһэриилэрэ.