Арассыыйа Федерациятын Тыатын хаһаайыстыбатын министиэристибэтэ 2026 сыл бэс ыйын 11 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин «Саха сүөһүтэ» диэн генопуонда хаһыанай тэрилтэтэ племенной сүөһүнү иитэр тэрилтэлэр федеральнай кэрискэлэригэр киирэрин туһунан бирикээһи таһаарда. Бу дьаһал чэрчитинэн, генопуонда тэрилтэтин Ньурба улууһугар баар С. Васильев аатынан салаата Мэҥэдьэк сылгытын ууһатан иитиигэ племенной репродуктор ыстаатыһын ылла.
Төрүт сүөһүбүтүн ууһатан иитэр «Саха сүөһүтэ» ГХТ араас улуустарынан уон салаалаах, ону таһынан тирэх бааһынай хаһаайыстыбалардаах. Ил Дархан Айсен Николаев 2018 сыл күһүнүгэр таһаарбыт «Тыа хаһаайыстыбатын сайдыытын стратегическай хайысхаларын туһунан» ыйааҕын чэрчитинэн, салаалар аныгылыы хааччыллыылаах кыстык хотоннорунан, сайылык титииктэринэн хааччылыннылар. Үлэлиир-хамсыыр усулуобуйа тупсан, хаһаайыстыбалар бары хайысханан көрдөрүүлэрэ биллэрдик тупсарылынна. Ол курдук, ынах сүөһү ахсаана эрэллээхтик эбиллэр, төрүөх чөл тутуллар, ону таһынан сорохтор ынаҕы ыаһыҥҥа киирдилэр.
Генопуонда хаһыанай тэрилтэ Ньурба улууһунааҕы салаата 2020 сыллаахха, улуус олохтоохторун туруорсууларынан, Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы -- Ил Түмэн бүддьүөккэ, үпкэ, түһээн уонна сыана бэлиитикэтигэр, бас билии уонна приватизация боппуруостаргар сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Юрий Николаев уонна оччолорго тыа хаһаайыстыбатын миниистирэ, билигин Ил Түмэн тыа сиригэр уонна аграрнай бэлиитикэҕэ сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Александр Атласов өйөбүллэринэн, иччитэхсийэр дьылҕаламмыт кытыы учаастактары туһаҕа таһаарар, саха сүөһүтүн таһынан, урукку сылларга ыытыллыбыт үлэни салҕаан, Мэҥэдьэк сылгытын иитэр соруктаах тэриллибитэ. Ньурба чулуу уола, саха судаарыстыбаннаһын төрүттэспит Степан Васильев аатын сүгэр, Маалыкай, Малдьаҕар уонна Хатыы нэһилиэктэригэр үлэлиир-хамсыыр. Күн бүгүҥҥү туругунан 416 сылгылаах, ол иһигэр, 189 биэлээх.
Салаа тэриллиэҕиттэн силиэксийэлиир, племенной үлэни утумнаахтык ыытара үтүө түмүктэри көрдөрөн, саха сылгытын Мэҥэдьэктээҕи боруодатын ууһатан иитэр племенной репродуктор ыстаатыһын ылла.
Федеральнай таһымнаах племенной репродуктор ыстаатыһа иҥэриллибитэ хаһаайыстыбаҕа саҥа саҕахтары арыйар. Бастатан туран, племенной үлэ тиһигин судаарыстыба таһымынан тэрийиллэр. Хаһаайыстыба хас биирдии сылгыта, сааһыттан уонна аналыттан тутулуга суох, генетиката, төрдө-ууһа чинчийиллэр, учуоттанар. Ити сылгылар утумнара «ыраас», төрдүлэрэ-уустара дьэҥкэ буоларын хааччыйар.
Биллэрин курдук, саха сылгыта төрүт, Өлүөнэ сүнньүнээҕи уонна Мэҥэдьэк сылгыта диэн боруодаларга итиэннэ Дьааҥытааҕы, Халыматааҕы, Индигиирдээҕи диэн тииптэргэ араарыллар. Мэҥэдьэк сылгыта саха сылгытын атын боруодаларыттан бөдөҥүнэн, уҥуоҕа-таһаата кэтитинэн, сиһэ уһунунан, былчыҥын сайдыытынан харахха быраҕыллар.
-- Мэҥэдьэктээҕи салаа федеральнай таһымнаах племенной репродуктор ыстаатыһын ыларыгар тыа хаһаайыстыбатын билимин хандьыдаата Николай Степанов улахан оруоллаах. Хаһаайыстыба сайдыытыгар биир идэлээхтэрбит Егор Горохов, Елизавета Ефремова, Иннокентий Духов кылааттара улахан. Сылгыһыттар – өрөспүүбүлүкэ тыатын хаһаайыстыбатынн үтүөлээх үлэһитэ Александр Николаев, Егор Саввинов, Семен Андреев уонна билигин биһиги кэккэбитигэр суох Степан Хахыров сыраларынан сылгылар этэҥҥэ тураллар, боруода ыраас буолуута, төрүөҕү ылыыга үрдүк көрдөрүү ситиһиллэр. Үлэлииргэ төһө да уустуктар баалларын үрдүнэн, федеральнай таһымынан билиниини ылыы барыбыт уопсай кыайыыта. Биһиги сүрүн сорукпут үтүмэн үйэлэртэн чочуллан кэлбит саха сылгытын боруодаларын уонна тииптэрин салгыы сайыннарыы итиэннэ Дьөһөгөй оҕотун иитиигэ өбүгэбит үтүө үгэстэрин харыстааһын буолар, -- диир генопуонда хаһыанай тэрилтэтин дириэктэрэ Александр Артемьев.
Хаартыска: Екатерина Захарова.
-
1
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
