Все новости

Отут сыллаах үлэ

Пуорум тэриллиэҕиттэн икки судаарыстыба былааһын уорганнарын, бэлитиичэскэй уонна дьыалабыай эргимтэлэрин бэрэстэбиитэллэрэ үрдүк көдьүүстээхтик алтыһар боччумнаах былаһааккаларыгар кубулуйда. Быйылгы пуорум кыттыылаахтара икки күн устатыгар араас сиэксийэлэринэн үөрэхтээһинтэн уонна доруобуйа харыстабылыттан саҕалаан, аһылык өттүнэн куттал суох буолуутун хааччыйыы, эрэгийиэннэрдээҕи бэлиитикэҕэ, бырамыысыланнас кэпэрээссийэлэһиитигэр тиийэ боппуруостары хабар элбэх араас тиэмэлэринэн үлэлээтилэр. Онуоха ситиһиллибити эрэдьиэстээһинэн эрэ муҥурдаммака, итэҕэһи-быһаҕаны аһаҕастык ырыттылар, бииргэ үлэлээһини салгыы сайыннарарга кэскиллээх былааннары чопчулаатылар.
Икки күннээх үлэни түмүктүүр пленарнай мунньахха этиллибитинэн, пуорумҥа барыта 1600 киһи кыттыбыт, сиэксийэлэргэ 160 дакылаат ааҕыллыбыт, салааларынан 150 араас быыстапка-презентация, 170 быыстапка-дьаарбаҥка тэриллибит. Белоруссия харчытынан 1,7 млрд солкуобайдаах хантараах түһэрсиллибит, ити ааспыт пуорумтан икки төгүл элбэх суумма эбит.

Федерация Сэбиэтин Бэрэссэдээтэлэ Валентина Матвиенко тыл этэригэр Арассыыйа уонна Белоруссия Холбоһуктарын туһунан дуогабар түһэрсиллибитэ быйыл 30 сылын туоларын бэлиэтээтэ.
– Бу отут сыл устата биһиги хардарыта ытыктаһан, бырамыысыланнас, тырааныспар, үрдүк технология, ас-үөл өттүнэн куттал суох буолуутугар бииргэ үлэлээн кэллибит. Эргиэн уонна үбү угуу көрдөрүүлэрэ сыллата улаатан иһэллэр. Онуоха аахсыы 90 %-а национальнай валютанан ыытыллар буолан, икки өттүттэн эргиэҥҥэ уонна үбү-харчыны угууга тас конъюнктура охсууну оҥорбот. Улахан болҕомто бырамыысыланнай кэпэрээссийэни сайыннарыыга ууруллар. Арассыыйаҕа уонна Белоруссияҕа бырамыысыланнай бородууксуйаны тэҥнээһиҥҥэ боччумнаах хардыылар оҥоһулуннулар. Бу эйгэнэн бииргэ үлэлиир туһунан стратегическай докумуоҥҥа илии баттанна. Арассыыйа-Белоруссия инвестиционнай кластерын тэрийии бырайыага олоххо киллэриллэр. Икки судаарыстыба сыыппара бэбиэскэтин сайыннарыыга утумнаахтык үлэлииллэр. Биир боччумнаах түмүгүнэн Сойуустаах судаарыстыба стандартааһыҥҥа уонна хаачыстыбаҕа кэмитиэтин тэрийии буолар, бу кэмитиэт оҥоһуллар бородууксуйа куттала суох буолуутун хааччыйан уонна эргиэн сыһыаннаһыыларыгар үөскүүр хааччахтары, мэһэйдэри туоратан, уопсай ырыынагы харыстыырга сүрүн киин буолар аналлаах. Технология эйгэтинэн оҥоһуллубут бырайыактар ситиһиилээхтик үлэлииллэр, – диэн эттэ Федерация Сэбиэтин Бэрэссэдээтэлэ.
Экэнимиэкэни сайыннарыы инники былааннарын туһунан этэригэр, болҕомтону иитии-үөрэтии, култуура эйгэлэригэр туһаайда. Ыччат бэлиитикэтэ биһиги дойдуларбытыгар мэлдьи чорботулларын, урататан туруоруллар сорук буоларын, биһиги салҕаабыт үлэбитин кинилэр салгыахтаахтарын бэлиэтээтэ. Онон эдэр дьон бэйэлэрин кыахтарын арыйалларыгар бары усулуобуйаны тэрийиэхтээхпит, кинилэри патриот уонна эппиэтинэстээх кырасданьыын быһыытынан иитиэх тустаахпыт диэтэ. Икки судаарыстыба ыччатын сомоҕолоһуутун бөҕөргөтөр үлэ киэбин быһыытынан, «Код Непокоренных» патриотическай эспэдииссийэни итиэннэ быйыл тэриллибитэ бэһис сылын бэлиэтиир, оскуола үрдүкү кылааһын үөрэнээччилэригэр анаммыт «Поезд Памяти» култуурунай-үөрэтэр бырыйыагы холобурдаата.

Эһиилгиттэн – «Өйдөбүл бастионнарынан»

Икки доҕордуу дойду пуорумугар Саха Өрөспүүбүлүкэтин Арассыыйа Бэрэсидьиэнигэр Бастайааннай бэрэстэбиитэлэ Андрей Федотов итиэннэ Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы – Ил Түмэн бүддьүөккэ, үпкэ, түһээн уонна сыана бэлиитикэтигэр, бас билии уонна приватизация боппуруостарыгар сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Юрий Николаев кыттыыны ыллылар.
Минскэйдээҕи массыынаны оҥорор собуокка уонна BELGEE мааркалаах автомобиллар официальнай дистрибьютордара «БелДжи» хампаанньаҕа сылдьан, үлэнһи-хамнаһы билистилэр. «Эрэгийиэннээҕи бэлиитикэ – Сойуустаах судаарыстыбалар территорияларын туруктаахтык сайыннарыыга сайыннарыыны хааччыйыы сүрүн ырычааҕа» диэн тиэмэнэн ыытыллыбыт 2 №-дээх сиэссийэҕэ үлэлээтилэр.

Ол туһунан норуот дьокутаата Юрий Николаев маннык кэпсээтэ:
– Саха Өрөспүүбүлүкэтэ Белоруссияны кытары өр сыллартан сибээстэһэр. Экэниэмикэ уонна култуура эйгэлэригэр бииргэ үлэлиир туһунан бастакы сөбүлэһии 1997 сыллаахха түһэрсиллибитэ. Кэнники кэмҥэ 2020-2025 сыллары хабар дуогабарга олоҕуран үлэлээбиппит, билигин 2026-2030 сс. дуогабарынан үлэлии-хамсыы сылдьабыт.
Эрэгийиэннээҕи бэлиитикэҕэ анаммыт сиэссийэҕэ Андрей Федотов бэрт дириҥ ис хоһоонноох, элбэх ырытыылардаах дакылааты оҥордо. Бииргэ үлэлээһин түмүгэр ааспыт өттүгэр, холобур, 2023 сыллаахха барыта 41 мөлүйүөн дуоллар суумалаах хантараах түһэрсиллибит буоллаҕына, бу көрдөрүү былырыын 8 мөлүйүөҥҥэ диэри түспүт, ити биричиинэтэ сааҥсыйа ыгыытыттан тахсыбыта биллэр. Быйылгы сыл икки бастакы ыйыгар табаар эргиирэ 1 мөлүйүөн дуоллартан тахсыбыт, 2025 сыл туһааннаах кэмин кытары тэҥнээтэххэ, көрдөрүү 60 %-ынан тупсарыллыбыт.
Биһиги Саха Сириттэн Белоруссияҕа сыаналаах ювелирнай матырыйааллары, күндү таастары, оҥоһуктары экспортыыбыт, кинилэртэн тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын, эти-үүтү, косметиканы уонна тиэхиньикэни, чуолаан «БелАЗ» массыынаны, «МТЗ» тыраахтары киллэрэбит. Норуокка судургутук этиллэринэн, «Бөлөрүүс» тыраахтар тыа сиригэр, тыа хаһаайыстыбатыгар саамай наадалаах, тугунан да солбуллубат көлөбүт, оттон «БелАЗ» массыынаны сир баайын хостуур тэрилтэлэр атыылаһаллар, бары «БелАЗ»-ка көһөн эрэллэр. Онон кэлэр өттүгэр өссө улахан суумалаах кэпсэтиилэр барыахтара. Даҕатан эттэххэ, «Саха Сиринээҕи тимир суола» хампаанньа Белоруссиятааҕы биир идэлээхтэрин кытары дуогабар түһэрсэн, былырыыҥҥыттан Белоруссияттан кэлэр табаары, тиэхиньикэни, таһаҕаһы Белоруссияттан Аллара Бэстээххэ диэри тимир суолунан быһа аҕалбытын түмүгэр, тырааныспар ороскуота 30 % түһэриллэрин ситистэ. Онон атын да табаары тиэйии-таһыы итинник логистиканан тэрилиннэҕинэ, сыана кэм түһүө этэ.
Белоруссия атын эрэгийиэннэрин, Гродноны, Гомели кытары, эмиэ хардарыта сибээстэр бааллар. Холобур, Нерюнгри куорат Родина диэн куораты кытары бырааттыы сибээстэһэр.
Парламеннар бииргэ үлэлээһиннэрин бэрээдэгинэн, биһиги 2021 сыллаахтан Гомель уобалаһын дьокутааттарын сэбиэтин кытары сөбүлэһии түһэрсибиппит. Ол чэрчитинэн, бу пуорумҥа эмиэ көрсөн кэпсэттибит, уобаластааҕы сэбиэт бэрэссэдэтэлэ Екатерина Зенкевичка эһиил биһиэхэ кэлэ сылдьалларыгар ыҥырыы туттардым, онуоха: «Көрүөхпүт, тиийэ сатыахпыт», -- диэтэ. Биһиги култуура уонна үйэтитии хайысхаларынан үлэлииргэ эмиэ былаанныыбыт. «Өйдөбүл бастионнара» диэн өрөспүүбүлүкэтээҕи аахсыйанан бу сылларга Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар Арассыыйа куораттарын өстөөхтөн көмүскэспит, босхолоспут, көмүс уҥуохтара онно хараллыбыт буойуттарбытын үйэтитигэ, кинилэргэ мемориал оҥорууга үлэлии сылдьабыт, эһиилгиттэн бу аахсыйанан үлэ Белоруссияҕа ыытыллыахтаах. Ити курдук, бу өрөспүүбүлүкэни кытары бииргэ үлэлээһиммит кэҥээн иһэр. Атын эрэгийиэннэр да отчуоттарыттан көрдөххө, аҥардас ас-үөл уонна тиэхиньикэ хайысхатын ыллахха, табаар эргиирэ сылтан сыл үрдээн иһэр эбит. Онон, Арассыыйа уонна Белоруссия доҕордуу сыһыаннара тупсан иһиэхтэрэ.

Федерация Сэбиэтин уонна Ил Түмэн пресс-киинин матырыйаалларынан.
Хаартыска: Ил Түмэн пресс-киинэ.