Все новости

Министиэристибэҕэ

Бастакы күн «Норуот пиэрмэрэ» ассоциация толорооччу дириэктэрэ Ил Түмэҥҥэ сырыы кэнниттэн Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин министиэристибэтигэр сылдьан, миниистири кытары көрүстэ, Ассоциация сыалын-соругун, үлэтин-хамнаһын билиһиннэрдэ, тыа хаһаайыстыбатын эйгэтин дьоҕус биисинэһин өйөөһүн үлэтин хардыыларын туһунан сэһэргэстэ.
Миниистир Артем Александров кэпсэтиини өрөспүүбүлүкэ уратыларыттан саҕалаата, кыһыммыт уһунун, тымныытын, оттон сайыммыт олус кылгаһын бэлиэтээтэ. Бааһынайдар идэлэригэр бэриниилээх, туруу үлэһит дьон буоланнар, төрүт үгэстэрбитин сайыннарабыт, ону хаһаайыстыбаларга сылдьаҥҥын бэйэҥ көрүөҥ-истиэҥ диэтэ. Салааларынан сүрүн көрдөрүүлэри холобурдаан, өрөспүүбүлүкэҕэ тыа хаһаайыстыбатын уопсай туругун уонна инники былааннарын сырдатта.
– Биһиги эмиэ эһиги курдук пиэрмэрдэрбит. Арассыыйа үрдүнэн сүөһү-сылгы, таба, сибиинньэ, бараан, көтөр 98 %-нын дьоҕус сиэктэр, пиэрмэрдэр көрөллөр-истэллэр, иитэллэр. Инньэ гынан, өйөбүл бастатан туран кинилэргэ туһаайыллыахтаах. Онуоха сүрүн күүспүт – түмсүүгэ уонна миэстэттэн чопчу туруорсууга буолар. Быһата, куоласпыт иһиллиэхтээх диибит. Биһиги Ассоциациябыт чилиэннэрэ федеральнай таһымнаах кэмитиэттэргэ, Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтин Уопсастыбаннай сүбэтигэр киирэллэр, инньэ гынан, араас былаһааккаларынан үлэлиибит, ол гынан баран, бэлитиичэскэй тэрилтэ буолбатахпыт, – диэтэ Станислав Санкеев.

Салгыы бааһынай хаһаайыстыбалар баһылыктарын, тыа хаһаайыстыбатын табаарын оҥорооччулары кытары көрсүһүү тэрилиннэ. Онно миниистири солбуйааччы Николай Степанов уонна «Россельхозбаан» Саха Сиринээҕи салаатын дириэктэрэ Василий Тимофеев кытыннылар. Көрсүһүүгэ кэлбиттэр өртөөһүн, нолуокка чэпчэтии, биэнсийэ уо.д.а. курдук үгүстэри долгутар боппуруостары көтөхтүлэр.
Станислав Санкеев ону болҕойон истэн баран, санаатын эттэ, элбэҕи сүбэлээтэ-амалаата. Холобур, сүөһү аһылыгын баазатын хааччыйарга билим чинчийиитигэр олоҕурбут, хонтуруолланар өртөөһүнү өйүүрүн биллэрдэ, бу боппуруоска кэккэ боломуочуйа эрэгийиэҥҥэ бэриллэрэ ордук диэтэ. Куорат таһынааҕы территориялар куоракка киирсэр буоланнар, онно олохтоох бааһынай хаһаайыстыбалар баһылыктара куонкурустарга хапсар кыахтара суоҕун, ол кинилэр үлэлиир-хамсыыр баҕаларын бохсорун туһунан кэпсээбиттэригэр, «куорат чэрчитинэн тыа сирин агломерацията» диэн мадьыал баарын санатта, ити хайысханы тутуһан үлэлииргэ сүбэлээтэ. Федеральнай таһымнаах эспиэри кытары аһаҕас уонна истиҥ-иһирэх сэһэргэһииттэн дьон бэркэ астынан тарҕастылар.

Хаҥаласка, Горнайга

Ыраахтан анаан-миинэн кэлбит, урукку өттүгэр Саха Сиригэр биирдэ даҕаны үктэммэтэх киһиэхэ олохтоох хаһаайыстыбалар хайдах тэринэн, үлэлээн-хамсаан олороллорун туһунан билиһиннэрэр, көрдөрөр сиэрдээх. Ол иһин, эрэгийиэннээҕи ассоциация салайааччылара ыалдьыттарын арыаллаан, Хаҥалас уонна Горнай улуустарыгар сырытыннардылар.
Бэс ыйын 26 күнүгэр Хаҥалас улууһун II Дьөппөн нэһилиэгин киинигэр, Күөрдэм бөһүөлэгэр кинилэри норуот дьокутаата Тихон Скрябин көрүстэ. Чосуобунаҕа, түмэлгэ сырытыннарда, бэйэтэ салайар «Өктөөп 50 сыла сопхуос» тыа хаһаайыстыбатын кэпэрэтиибин үлэтин-хамнаһын билиһиннэрдэ, пиэрмэни, астыыр сыаҕы итиэннэ ини-бии Николаевтар ааттарынан олохтоох орто оскуола агрокылааһын көрдөрдө.
Ааспыт өттүгэр агрооскуола тиһигэ өрөспүүбүлүкэ үбүлээһининэн үлэлээбит буоллаҕына, дойдуга аһылык өттүнэн куттал суох буолуутугар, баай иҥэмтиэлээх олохтоох аһы-үөлү дэлэтиигэ итиэннэ каадыры бэлэмнээһиҥҥэ улахан болҕомто ууруллан, кэнники сылларга үлэни федеральнай таһымынан тэрийэр сорук туруоруллубута.

Агрокылаастары тэрийии федеральнай бырагырааматынан, өрөспүүбүлүкэҕэ былырыын алта агрокылаас аһыллыбытыттан биирэ Тихон Скрябин өйөбүлүнэн, II Дьөппөн орто оскуолатыгар тэриллибит агрокылаас буолар. Оскуола дириэктэрэ Дарья Скрябина оҕолор оскуолаҕа биология, химия, физика уонна математика биридимиэттэрин дириҥэтэн үөрэтэллэрин таһынан, үүтү астааһын технологиятыгар үөрэнэллэрин кэпсээтэ. Санатан эттэххэ, бу бырагыраама киллэриллэ илигинэ, 2024 с., Үөрэх уонна билим итиэннэ Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин министиэристибэлэрин өйөбүллэринэн, Тихон Скрябин биир агрокылааһы ыаллыы сытар I Дьөппөн нэһилиэгэр баар санаторий тииптээх интэринээт-оскуолаҕа тэрийбитэ.
II Малдьаҕар нэһилиэгэр биир тыһыынча хороҕор муостааҕы, оччо сыспай сиэллээҕи иитэр, бородууксуйатын бэйэтэ астаан батарар «Бөртө» сылгы собуота» хааччахтаммыт эппиэтинэстээх тэрилтэ (салайааччы Александр Павлов) туһунан биһиги хаһыаппыт балачча сырдатар. Бу хаһаайыстыба сайылыктарыгар сылдьан, киэһээҥҥи ыамы көрбүтэ-истибитэ итиэннэ ыанньыксыттары кытары сэһэргэспитэ Станислав Санкеевка уһун, тымныы кыһыннаах уонна кылгас, куйаас сайыннаах Саха Сирин олохтоохторо төрүт үгэстэрин сайыннарыыга хайдах-үлэлээн хамсаан олороллорун, туох кыһалҕалаахтарын туһунан сөптөөх өйдөбүлү хаалларбыта чахчы.

Бэс ыйын 28 күнүгэр Горнай улууһугар сырыы Маҕарас агрооскуолатыттан саҕаланна. Эдэр зоотехник-учуонай Михаил Миронов сайыҥҥы лааҕыр үлэтин уонна үрдүк бородууксуйаны биэрэр сүөһүнү иитии туһунан кэпсээтэ. Иллэрээ сыл Томскай уобаластан айрширскай боруода сүөһүнү аҕалан, технологиятыг тутуһан иитэннэр, ынах ахсыттан сылга 4,5 тыһ киилэ үүтү ыыллар. Билигин агрооскуола 70 ынахтааҕыттан 34-дэ айрширскай боруода эбит.
Бэрдьигэстээх пиэрмэрдэрэ араас хайысханан дьарыктаналлара сөхтөрдө. Тохсус кылааһы бүтэрбит Герман Бережнев аптааматынан салайыллар «өйдөөх пиэрмэҕэ» хонуу куруппааскытын иитэр, ыйга 25–35 тыһ. солк. дохуоту киллэрэр, билигин күн батарыайатынан үлэлиир инкубаторы оҥоро сылдьар. Бу бырайыагынан ыччат биисинэһигэр анаммыт куонкуруска кыттарга былаанныыр. Оттон Даниловтар «Бизнес-Стартап» куонкурус граныгар тирэҕирэн, биэс сыллааҕыта тэрийбит дьоҕус зоопааркаларыгар козалар, кроликтар, павлиннар, фазаннар уонна шиншиллалар бааллар. Оробуочай сырыы улуус дьаһалтатыгар баһылык Никита Андреевы кытары көрсүһүүнэн түмүктэннэ.

Тыл этэрдии тиийэллэр

От ыйын 16-18 күннэригэр Алтаай кыраайын Прутскай бөһүөлэгэр, «Сибиирдээҕи агропаарка» былаһааккаҕа Бүтүн Арассыыйатааҕы хонуу күнэ – дойду сүрүн агробырамыысыланнай быыстапката буолара былаананар. Онно Москубаттан Арассыыйа Федерацияиын тыатын хаһаайыстыбатын миниистирэ Оксана Лут кэлэрэ күүтүллэр.
«Норуот пиэрмэрэ» ассоциация бу дьаһалы биир сүрүн тэрийсээччи быһыытынан, Саха Өрөспүүбүлүкэтин бэрэстэбиитэллэрин испиикэрдэр кэккэлэригэр киллэрдэ. Инньэ гынан, эрэгийиэннээҕи ассоциация бэрэссэдээтэлэ Петр Дьяконов, толорооччу дириэктэр Майя Гуляева миниистиргэ тиксэрэр этиилэрин бэлэмнээн тиийэр буоллулар.

Хаартыска: Екатерина Захарова.