Все новости

-Ольга Иосифовна, национальнай община хаһан төрүттэммитэй? Саха Сиригэр төһө элбэх беларус олороруй?

-Дьокуускай куоракка «Суродич» беларустар общиналарын уопсастыбаннай түмсүүтэ 1998 с. бэс ыйын 30 күнүгэр төрүттэммитэ. Үлэбит сүрүн хайысхата: беларустар духуобунай уонна култуурунай сыаннастарын сөргүтэн, ону сайыннарыы, омук быһыытынан уратыбытын өйдөөн, өрө тутуу, өбүгэ үтүө үгэстэрин, илиинэн оҥоһуктарын, олоҕун укулаатын, сиэрин-майгытын иҥэринэн, кэнэҕэс көлүөнэҕэ тиэрдии. Беларустар уопсастыбаннай түмсүүлэрин тэрийиини көҕүлээбит киһибитинэн Татьяна Ковалева буолар. Кини община бастакы бэрэссэдээтэлэ этэ. Кэлин кинини Дмитрий Царюк солбуйбута, онтон түмсүүнү салайыыны миэхэ эрэнэн туттарбыттара.

Биһиги өбүгэлэрбит илиҥҥи славяннар бөлөхтөрүгэр киирэллэр. Аан дойду үрдүнэн уопсайа 10 мөл. кэриҥэ беларустар бааллар, онтон Арассыыйаҕа 2020 с. нэһилиэнньэ биэрэпиһин дааннайынан дойдуга 208046, Саха Сиригэр 891 киһи олорор.

-Эһиги оҕо сааскыт манна, Дьокуускайга ааспыта, оттон төрөпүттэргит хантан төрүттээхтэрий?

-Мин дьоллоох Дьокуускай куоракка күн сирин көрбүтүм. Аҕам Иосиф Оттонович Пашкевич Белоруссия Гродненскай уобалаһын Ошмяны куоратыттан, ийэм Надежда Дмитриевна Иркутскай уобаластан төрүттээх эрээри, эмиэ өбүгэлэринэн беларус хааннаах. Төрөппүттэрим Дьокуускайга билсэн, бэйэ-бэйэлэрин сөбүлээн, ыал буолбуттара.

Оҕо сылдьан элбэх кинигэни утаппыттыы ааҕар этим, литэрэтиирэ уруогун сөбүлүүрүм, умсугуйан туран үгүс-үтүмэн суруйааччылар айымньыларын аахпытым. Идэбин таларбар ити улахан оруолу оонньообута. Алтыс-сэттис кылааска кылаас салайааччыбыт, хомойуох иһин, билигин умнуллубут Римма Щирова диэн бэйиэт баара. Кини мин айар үлэбин таба көрөн, биһирээн, сыаналаан, өссө да элбэҕи айар-тутар баҕабын уһугуннарбыта. СӨ норуодунай бэйиэтэ Михаил Тимофеев көмөтүнэн 1976 с. от ыйын 31 күнүгэр хоһооннорум  «Молодёжь Якутии» хаһыакка бэччээттэнэн тахсыбыттара.

Онон идэбин таларбар уус-уран тыл дэгиттэр баайын баһылыырга анаабытым, Иркутскайдааҕы педагогическай үнүстүүт нуучча тылын уонна литэрэтиирэтин бакылтыатын бүтэрбитим. 1982 с. үлэбин өрүс тырааныспарыгар үлэһиттэри бэлэмниир кыһаны кытта ситимнээбитим. Үөрэппит оҕолорум тырааныспарга эрэ буолбакка, ОДьКХ, тутуу салаатыгар, бэрээдэги араҥаччылыыр уоргаҥҥа,  электроэнергетикаҕа үлэлии сылдьаллар. Сорох дьон Уу тырааныспарын үнүстүүтэ өрүс флотун үлэһиттэрин эрэ бэлэмниир дии саныыллар, дьиҥэр, хайысхабыт быдан киэҥ. Тиэхиньиичэскэй билиини ылбыт, үчүгэй быраактыканы ааспыт выпускниктар экэниэмикэ хайа баҕарар салаатыгар үлэҕэ киирэн, карьераларын оҥостоллор. Кинилэр ортолоругар Анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтара, Арассыыйа уонна Саха Сирин суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ Михаил Сиванков бааллар.

-Хомоҕой хоһоон уонна умсугутуулаах проза уонча кинигэтин ааптара буолаҕын, айымньыларгар ханнык тиэмэни сырдатаҕыный?

-Кинигэлэрим дьоруойдара — биһиги аттыбытыгар баар аныгы дьон, кинилэр олоххо бэйэлэрин суолларын, аналларын көрдүүллэр. Үйэлэр тухары эргэрбэт тиэмэ: аҕа саастаах дьон уонна оҕолор сыһыаннара, дьиэ кэргэн сыаннастара, үтүө уонна мөкү охсуһуута, инникигэ уостубат эрэл. Сорох айымньыларбын «На этой стороне улицы» сэһэни, «Талисман» кэпсээни оскуола оҕолоругар анаан суруйбутум. Айар үлэбин «Огни Кузбасса», «Приокские зори», «Север», «День и ночь», «Новый Енисейский литератор», «Невский альманах», «Простор», «Дружба народов» о.д.а. сурунаалга бэчээттээбиттэрэ.

-Беларустар национальнай таҥастарын, төрүт астарын, үгэстэрин туһунан кэпсиэҥ дуо?

-Беларустар кыһын тоһуттар тымныыта, сайын буһарык итиитэ суох сымнаҕас айылҕалаах дойдуга олорор буоланнар, таҥастарын сайын судургу, чэпчэки матырыйаалтан тигэллэр, кыһын сылаас, ичигэс таҥаһы кэтэллэр. Өбүгэлэрбит уһун сиэхтээх, санныгар киэргэллээх, кылгас саҕалаах сорочканы тиктэллэрэ, ону оһуорунан-бичигинэн киэргэтэллэрэ. Эр киһи ырбаахытын курданара, ол курдара туһунан киэргэллээх буолара, уһун синньигэс ыстаанынан сылдьаллара. Атахтарыгар сайын лапти, кыһын саппыкы кэтэллэрэ. Ону таһынан, үөһээ өттүлэригэр сермяг, зипун, кафтан бүрүнэллэрэ. Кыһын сылаас бэргэһэлээх, үтүлүктээх сылдьаллара. Сылаас таҥаһы сукунаттан тигэллэрэ уонна тииҥ, саһыл, боростуой дьон куобах, бараан түүтүнэн сылыталлара.

Дьахталлар уһун маҥан ырбаахыларын кыһыл өҥнөөх сурааһынынан киэргэтэн биэрэллэрэ, куруһубалаах дьууппа, паартык киэҥник тарҕана сылдьыбыта. Курдарын араас өҥнөөх саптан өрөллөрө, геометрическай оһуорунан ситэрэллэрэ.

Төрүт аспытын хортуоппуйтан, бурдуктан, оҕуруот аһыттан, эттэн, чуолаан сибиинньэ этиттэн астыыллар. Утахха кыбаас көйөрөн, узвар, кисиэл иһэллэр. Оҕо саастарыттан килиэпкэ ытыктабыллаах, харыстабыллаах сыһыаны иитэллэр. Килиэби туппутунан сыбааттаһа, уруу киэһэтин тэрийэ, атын да тэрээһиҥҥэ бараллара. Туустаах килиэбинэн ытык ыалдьыттары көрсөллөр. Килиэп туһунан норуот өс хоһооно баар:  «Хлеб над усiм пануе», «Хлеб – усяму галава». Славяннар каравайдарын өрө туталлар, сыбаайбаҕа билигин даҕаны беларустар каравайы булгуччу илдьэ бараллар. Белоруссияҕа хортуоппуйу иккис килиэп диэн ас араас эгэлгэтин астыыллар.

-Төрүт астан сөбүлүүр аскыт ырысыабын билиһиннэриэҥ дуо?

-Күннээҕи аска драники астыыбыт, оттон ааҕааччыларга Гродненскай салаат ырысыабын биэриэхпин баҕарабын. 100 гр. буспут ынах этин, 200 гр. хаппыыстаны, 3 помидору, 1 эриэппэ луугу кырбаан баран ньуоска майонеһы, күөх үүнээйини, тууһу кытта буккуйабыт. Сибиэһэй хаппыыстаны кыра гына кырбыыбыт уонна ньыһыйан биэрэбит, луугу төгүрүктэр аҥаардарынан кырбыыбыт. Салаат иһитигэр өрөһөлүү кутабыт, үрдүн майонеһынан, хаалбыт этинэн, помидорынан, күөх үүнээйинэн киэргэтэбит.

-Быйыл Норуоттар сомоҕолоһууларын сылыгар община ханнык тэрээһиннэри ыытта?

-Дьокуускай куорат 19 №-дээх «Три-Д» бибилэтиэкэтин кытта «Белоруссияны төһө билэҕитий?», «Аҕа дойдуну көмсүкүүр сэриигэ Белоруссияны босхолуурга кыттыбыт суруйааччылар» диэн викторина ыыттыбыт. Түгэнинэн туһанан, кинилэргэ барҕа махталбын биллэрэбин. Уһуйаан оҕолоругар Белоруссия остуоруйаларын, хамсаныылаах оонньууларын билиһиннэрдибит.

-Айар киһи буоларыҥ быһыытынан, Белоруссия суруйааччыларын кытта сибээстэһэҕин дуо?

-Беларусь суруйааччыларын сойууһун бэрэссэдээтэлин Алесь Карлюкевичтыын айар үлэбитинэн билсэ турабыт, кини көмөтүнэн аныгы белорусскай литэрэтиирэ айымньыларын, сурунаалларын ааҕабын. Бэс ыйыгар Бүтүн Арассыыйатааҕы кэмпириэнсийэҕэ оскуола оҕолоругар «Аҕа дойду туһунан кэпсээннэр» Алесь Карлюкевич уонна Владислав Доллонов «Саха Сирин туһунан 21 кэпсээнин» кинигэлэрин сырдаппытым. Ханна да сырыттарбын Сахам Сирин суруйааччыларын туһунан куруук кэпсиибин, хоту дойду хоһуун дьонун туһунан сэһэргиибин. Манна төрүөхпүтүттэн олорор дьон аспыт-үөлбүт даҕаны сахатыйда диэххэ сөп.

Хаартыска: Ольга Пашкевич архыыбыттан.