Сердечно поздравляю вас с государственным праздником — Днём языков народов России!
Указом Президента России в прошлом году утверждены основы государственной языковой политики, направленной на сохранение, развитие и поддержку языкового многообразия в стране. Этот праздник, учреждённый по поручению Владимира Путина и приуроченный ко дню рождения выдающегося поэта современности Расула Гамзатова, напоминает нам о том, что Россия — это великая страна, где в мире и согласии живут представители почти двухсот народов. Каждый из них хранит свой язык, культуру и традиции — всего официально признаются более 270 языков и диалектов.
В этом году праздник обретает особый смысл, ведь 2026-й объявлен Годом единства народов России и Годом культуры в Республике Саха (Якутия). Язык и культура неразрывно связаны: язык — это душа народа, зеркало его истории, мудрости и самобытности. Он — основа культурного кода нации, её уникальности и силы. И когда вместе звучат десятки языков, они образуют ту удивительную гармонию, которая делает Якутию и всю нашу страну неповторимой.
Для нашей республики этот день особенно значим. Мы по праву гордимся тем, что в регионе создана одна из лучших в стране систем сохранения и развития родных языков. На протяжении более тридцати лет мы последовательно развиваем языковую политику: в 1992 году был принят Закон о языках республики, а в 1996 году Первый Президент Якутии Михаил Николаев одним из первых в стране учредил День родного языка и письменности.
За последние годы объём финансирования государственной программы по сохранению и развитию государственных и официальных языков республики увеличен вдвое и в 2026 году составляет более 101 млн рублей. На базе Академии наук работает Центр по изучению, сохранению и развитию языков. Благодаря этому реализуются значимые проекты: создаются мультфильмы, разрабатываются приложения и новые учебники, переиздаются книги и сказки, ведётся оцифровка редких книг, проводится научная, исследовательская и комплексная работа по языкам народов республики.
Перед нами стоит важнейшая задача — сберечь и популяризировать родные языки, сделать их востребованным инструментом в эпоху цифровых технологий. Искусственный интеллект и интернет — это не угроза, а новый потенциал и возможность для развития языков. Мы будем и дальше всемерно поддерживать образовательные проекты, создание цифрового медиаконтента и приложений на родных языках, издание учебников, пособий, словарей и социально значимой национальной литературы.
Эти слова наполняются живым смыслом в дни праздника. Накануне в Якутском литературном музее имени Платона Ойунского был дан символический старт мероприятиям, посвящённым Дню родных языков. Потомки классиков якутской литературы собрались вместе, чтобы дать начало череде событий, связанных с родным словом. Сегодня, в день рождения Расула Гамзатова, в Дагестане финал знакового проекта «От Кулаковского до Гамзатова», который объединяет два региона, две литературы и две эпохи. В рамках этого события состоялась презентация книги переводов стихов Гамзатова на якутском языке — «Төрөөбүт тылбынан» («На родном языке»). А в Якутске участников межнационального проекта «Лига родных языков: семья, школа, медиа» объединит диктант «Россия — Дом народов».
В этот праздничный день особые слова благодарности мы выражаем педагогам, учёным, деятелям культуры и всем, кто ежедневным трудом передаёт нам красоту и богатство родного слова. Именно вы сохраняете культурный код народа и закладываете основу для будущих поколений. Дорогие друзья! Желаю всем нам беречь и приумножать наше общее достояние — языки и культуру народов, укреплять единство и взаимопонимание. Пусть родные языки остаются живыми, современными и всегда звучат, вдохновляя нас на созидание.
Глава Республики Саха (Якутия)
Айсен Николаев
Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дархана Айсен Николаев Россия норуоттарын тылларын күнүнэн эҕэрдэлиир
Ытыктабыллаах Сахам сирин олохтоохторо!
Россия норуоттарын тылларын күнүнэн – судаарыстыбаннай бырааһынньыгынан ис сүрэхпиттэн эҕэрдэлиибин! Россия Президенин Ыйааҕынан ааспыт сыл дойдуга эгэлгэ тылы чөл хаалларарга, сайыннарарга уонна өйүүргэ туһаайыллыбыт судаарыстыба тылга бэлиитикэтин төрүттэрэ бигэргэммиттэрэ. Биһиги кэммит уһулуччулаах поэта Расул Гамзатов төрөөбүт күнүн көрсө Владимир Путин сорудаҕынан олохтоммут бу бырааһынньык бэйэтин туонатыгар икки сүүстэн тахса норуот иллээхтик уонна эйэлээхтик олорорун араҥаччылыыр Россия улуу дойду буоларын биһиэхэ санатар. Кинилэр хас биирдиилэрэ тылларын, култуураларын уонна үгэстэрин чөл тутар – 270 тыл уонна диалект дьиҥ таһымҥа билиниллэр.
Быйыл бырааһынньык ураты суолталаах, ол эбэтэр 2026 сыл Россия норуоттарын сомоҕолоһууларын уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Култуура сылынан биллэриллибитэ. Култуура уонна тыл быстыбат ситимнээхтэр: тыл –норуот кута-сүрэ, устуоруйатын, мындыр өйүн уонна уратытын сиэркилэтэ. Тыл – омук култууратын куодун, омук быһыытынан уратытын, күүһүн төрүтэ. Уонунан тыл тэҥинэн чугдаардаҕына, тулабыт барыта хомуһуннаах, эҥин-дьикти эйгэлэнэн, Саха сирин, биһиги дойдубут хатыламмат кэрэтин бигэргэтэллэр.
Биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр бу күн ураты суолталаах. Манна төрөөбүт тыллары чөл хаалларарга уонна сайыннарарга биир бастыҥ тиһик баарынан биһиги киэн туттабыт. Отуттан тахса сыл устатыгар тыл бэлиитикэтин утумнаахтык сайыннарабыт: 1992 сыллаахха Тыллар тустарынан өрөспүүбүлүкэ сокуона ылыллыбыта, 1996 сыллаахха Бастакы Бэрэсидьиэммит Михаил Николаев дойдуга биир бастакынан Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүн олохтообута.
Судаарыстыбаннай уонна дьиҥ таһымнаах тыллары чөл хаалларарга уонна сайыннарарга судаарыстыбаннай бырагырааманы үбүлээһин кээмэйэ кэнники сылларга икки төгүл улаатан, 2026 сылга 101 мөлүйүөн солкуобайы куоһарда. Наукалар академияларын баазатыгар Тыллары үөрэтии, чөл хаалларыы уонна сайыннарыы киинэ үлэлиир. Ол түмүгэр дьоһун суолталаах бырайыактар олоххо киирэллэр: ойуулуктар оҥоһуллаллар, сыһыарыылар уонна саҥа учебниктар ырытыллан оҥоһуллаллар, кинигэлэр, остуоруйалар хос бэчээттэнэн тахсаллар, сэдэх кинигэлэр сыыппараҕа көһөрүллэллэр, өрөспүүбүлүкэ норуоттарын научнай чинчийиигэ кэлим үлэ ыытыллар.
Төрөөбүт тыллары харыстаан, сыыппара технологиятын үйэтигэр киэҥ араҥаҕа таһаарыахтаахпыт – бу биһиги сүрүн сорукпут буолар. Оҥоһуу өй уонна интэриниэт – куттал буолбакка, тылы сайыннарарга саҥа кыаҕынан буолар. Төрөөбүт тылынан тахсар үөрэх бырайыактарын, саҥа сыыппара медиаконтенын уонна сыһыарыылары үөскэтиини, учебниктары, босуобуйалары, тылдьыттары уонна социальнай суолталаах литератураны таһаарыыны биһиги салгыы бары өттүттэн өйүөхпүт.
Бу бырааһынньык кэмигэр тыллар тыыннаах суолталаналлар. Былатыан Ойуунускай аатынан Литературнай түмэлгэ Төрөөбүт тыллар күннэригэр аналлаах тэрээһиннэри арыйыы буолбута. Саха литературатын классиктарын ыччаттара бииргэ түмсэн төрөөбүт тылы кытта ситимнээх түгэннэри саҕалаатылар. Бүгүн, Расул Гамзатов төрөөбүт күнүгэр, Дагестаҥҥа икки эрэгийиэни, икки литератураны уонна икки эпоханы ситимниир “Кулаковскайтан Гамзатовка” диэн бэлиэ бырайыак түмүктэннэ.
Бу түгэн чэрчитинэн “Төрөөбүт тылбынан” диэн Гамзатов хоһооннорун сахалыы тылбааһын кинигэтин сүрэхтэниитэ буолла. Оттон Дьокуускай куоракка “Лига родных языков: семья, школа, медиа” омуктар икки ардыларынааҕы бырайыак кыттыылахтарын “Россия – дом народов” дьыктаан түмэ тардыаҕа. Бу бырааһынньык күн учууталларга, учуонайдарга, култуура диэйэтэллэригэр уонна сыралаах үлэлэринэн төрөөбүт тыл сүмэһинин тиэрдэр бар дьоммутугар истиҥник махтанабыт. Эһиги норуот култууратын куодун үйэтитэн, кэлэр кэнчээри ыччаппытыгар олук оҥороҕут. Күндү доҕоттор! Норуоттар тылларын уонна култуураларын, сомоҕолоһуубутун уонна өйдөһүүбүтүн харыстыахха уонна хаҥатыахха. Төрөөбүт тыллар тыыннаах, аныгы буоллуннар уонна кэрэҕэ угуйан, мэлдьи баар буоллуннар.
Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дархана
Айсен Николаев
Фото: ЯСИА
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
