Издательский дом Редакция Подписка
Погода в Якутске: . 30 oC

Олоҥхо ыһыаҕар кини култуура волонтерунан үлэлии барбыта. Өймөкөөн Томторугар хас да күн иннинэ тиийэн, үлэ бөҕөтүгэр түспүттэрэ: хомуйуу-сууйуу, илдьии- таһыы, оҥоруу-толоруу… Олоҥхотугар анаан бэлэмнэнэр да солото суох сылдьыбыта.

Олоҥхо ыһыаҕар кини култуура волонтерунан үлэлии барбыта. Өймөкөөн Томторугар хас да күн иннинэ тиийэн, үлэ бөҕөтүгэр түспүттэрэ: хомуйуу-сууйуу, илдьии- таһыы, оҥоруу-толоруу… Олоҥхотугар анаан бэлэмнэнэр да солото суох сылдьыбыта.

Соннук утуйар-утуйбат икки ар­дынан сынньаммакка да түбүгүрэ сылдьан, ыччат олоҥхоһуттар күрэ­стэригэр кыттара бу кэлбитин өйдөөн, тиэтэлинэн оҥосто охсон, күөн күрэс буола турар сиригэр тиийбитэ, номнуо улахан аҥаардара олоҥхолорун толо­рон барыталаабыт этилэрэ.

10f7cf73 db14 4b93 99df 5bb4845b979b

Куйаастан сөрүүн балаҕаҥҥа киирэн, уу чуумпуга олоҥхо тойуктаах дорҕоонугар бигэнэн, хайдах эрэ, налыйан, уоскуйан, долгуйбута-омун­нурбута сүтэн-симэлийэн хаалбыта.

—Оннук наһаа дьикти турук­ка киирбитим. Баҕар, сылаарҕаан дуу… Дьүүллүүр сүбэ ыҥырбытыгар, сүһүөхпүн да, тылбын да билбэт кур­дук буолбут этим, устан эрэр курдук хааман тахсыбытым. Ил эттэн тэйэн, арахсан хаалбыт курдугум… Дьон көрөрүгэр кыһаллыбакка, түннүгүнэн ыраах көстөр хайалары одуулаан олорон, оргууй наллаан олоҥхолоон барбытым…

c51d2340 2be7 48e5 b023 c436ec160930

Урут олоҥхолуурбар “ити кэннит­тэн ол буолар” диэн, тугу этиэхтээхпин эрдэттэн бэриэт толкуйдуу олорор эбит буоллахпына, бу сырыыга тылым бэй­этэ суккуллан-кутуллан тахсан испитэ… Бүтэн баран, этэргэ дылы, сиргэ түһэн, тулабын көрүммүтүм, бары иһийэн баран олороллор этэ… Олоҥхоһут доҕотторум: “Эйигин кытта былыргы дьыллар быыстарын сэгэттибит, наһаа үчүгэйдик толордуҥ”, — диэбиттэрэ, — диэн кэпсээн саҕалыыр Олоҥхо ыһыаҕар ыччакка “Кылаан чыпчаал” ааты ылбыт Марфа Аммосова.

ddaeb27f 9458 43bf a4e1 e19db17f3762

— Кыайыыга эрэл ол түгэҥҥэ үөскээбитэ дуо?

— Мин бу от ыйын 9 күнүгэр 23 сааспын туоллум. 35-пэр диэри өссө да ыраах. Ол иһин, кырдьыгынан эттэххэ, арыый эрдэ дии саныырым. Анастасия Алексеева, Михаил Шамаев, Яна Нюргусова, Виталий Никифоров, Юрий Борисов, Альберт Шестаков, Софья Федотова, Станислав Иванов, Никита Аянитов, Арчыман Номоҕон курдук күүстээх олоҥхоһуттар кыт­тыбыттара. Билигин миэхэ наһаа улахан эппиэтинэс сүктэрилиннэ. Манна даҕатан эттэххэ, 2017 с. Бүлүүгэ буолбут Олоҥхо ыһыаҕар оҕолорго эмиэ муҥутуур кыайыылаах буолан турабын. Уопсайынан, 5 сааспыттан олоҥхо куонкурустарыгар кыттан саҕалаабытым. Онтукам эмиэ туспа остуоруйалаах.

4c4d5ae6 1bde 459a 87d6 3cde667d9edc

Дойдум Мэҥэ Хаҥалас Төхтүрэ. Дьыссаакка сылдьан наһаа кыбы­станньаҥ оҕо этим. Ыалдьыбыппар балыыһаҕа симтилэр. Оҕолор барах­саттар тэһийбэккэ, биир палаатаҕа түмсэн оонньуур буоллубут. Дьэ, мин онно сытыым киирдэ. Кэнсиэр да туруорабын, ыллыыбын даҕаны, ыытааччы да буолабын. Ону нөҥүө хоско сыппыт баспытаатал барытын истибит уонна иитээччибэр Айталина Николаевна Верховцеваҕа кэпсээбит: “Муся Аммосова саҥа-иҥэ, куолас бөҕө эбит”, — диэн. Ол иһин Айталина Николаевна ол сыл миигин бэлэмнээн, “Олоҥхо дойдутун оҕотобун” күрэххэ кытыннарбыта.

Дьэ, онтон ыла кинилииин олоҥ­холоох олохпут саҕалыммата. Оску­олатааҕы сылларбар көтүппэккэ күрэстэргэ кыттарым. П.Ядрихин­скай-Бэдьээлэ “Дьырыбына Дьы­рылыатта”, И.Бурнашев-Тоҥ Суорун “Дыырай Бөҕө”, Н.Степанов-Ноорой “Күн Эрэли” олоҥхолоруттан толо­рорум. Бу ыһыахха “Күн Эрэлинэн” кыайдым. Олоҥхоҕо аан дойду ай­ыллыытын сэһэргиирбин ордоробун.

— Бэйэҥ култуура үлэһитэ идэ­лээх буоллаҕыҥ дии?

— Култуура уонна ускуустуба Аар­тыкатааҕы үнүстүүтүн норуот уус-урун култуураҕа салаатын былырыын бүтэрбитим. Билигин Хотугулуу-И­лиҥҥи федеральнай университет магистратуратыгар үөрэнэбин. Фоль­клор өттүнэн. Ол иһин Дьокуускайга олоробун, эрдэҕэс оҕо киинин иһинэн “Одун” норуодунай ансаамбылга оҕо­лору сахалыы ырыаҕа-тойукка уонна төрүт үстүрүмүөннэргэ уһуйабын. Биир сыл үлэлээтим.

ed23e128 e7c6 48f9 9206 37d101bdcaad

— Куорат оҕолоро сахалыыны төһө сэҥээрэллэр?

— Барыта 100-тэн тахса оҕону дьарыктыыбын. Итинтэн үс оҕотун олоҥхоҕо үөрэтэн эрэбин. Миигин эмиэ бастаан күүстэринэн олоҥхо­лотор этилэрэ ээ. Онтон “Олоҥхо дойдутун оҕотобун” бэстибээлгэ сыл аайы сылдьан, наар кыттар оҕолору кытта бодоруһан, кэлин хаһан буо­ларын күүтэр буолбутум. Онон тута “сөбүлээбэт” диэн быһаара охсубакка, оҕо баҕатын сыыйа уһугуннарыахха эмиэ сөп.

Мин билигин олоҥхото суох олохпун сатаан оҥорон көрбөппүн. Олоҥхо симик бэйэбин арыйбыта, талааммын таһаарбыта, элбэх киһини билиһиннэрдэ, сахалыы куппун уһугун­нарбыта, киэҥ эйгэҕэ таһаарда, олоххо тус суолбун булларда. Олоҥхоһут доҕотторум бары дириҥ өйдөөхтөр, саргылаах санаалаахтар, киэҥ били­илээхтэр, олохтоох толкуйдаахтар, ырааҕы анаарар дьоҕурдаахтар. Ол иһин оҕо олоҥхо тыыныгар, тылыгар, педагогикатыгар, үөрүйэҕэр иитиллэрэ киһи быһыытынан сайдыытыгар туһа­лаах диэн бигэргэтэбин.

7c839b8d 2183 4543 84a5 039e5b72a3e2

— Кыайбыккын дьонуҥ истэн төһө эрэ үөрдүлэр…

— Соруйан эрдэ эппэтэҕим. Тэ­лэбиидэнньэнэн быһа эпиири көрөн билбиттэрэ. Үөрэн бөҕө буолбуттар. Биэс сааспыттан ыла солбуллубат уһуйааччым Айталина Николаевна­лыын иккиэн антах «Көмүс күрүө» түһүлгэтигэр куустуһан туран ыта­спыппыт. Кини миэхэ иккис ийэм кэриэтэ күндү киһим буолар.

1b4b39ad a6c4 4bb2 82d1 25cebb9113ee

Түгэнинэн туһанан, миигин олоҥ­хоһут оҥорбут, дьарыктаабыт, сүб­элээбит, эрчийбит дьоммор махта­набын: “Мичил” уһуйаан иитээччитэ Айталина Николаевна Верховцеваҕа, Төхтүр орто оскуолатын төрүт кул­туураҕа учуутала Диана Егоровна Та­рабукинаҕа, Аартыкатааҕы үнүстүүт преподавателлэрэ Зоя Андреевна Стрекаловскаяҕа, Лена Митрофанов­на Егороваҕа.

– Марфа, олоҥхолоох олоҕун дьоллоох-соргулаах буоллун!

  • 3
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0

Комментарии (0)

Никто ещё не оставил комментариев, станьте первым.

Оставьте свой комментарий

  1. Опубликовать комментарий как Гость.
Вложения (0 / 3)
Поделитесь своим местоположением
Түһүлгэ

«Суораттааҕым барахсан»

Кэҥкэмэ кэрэ айылҕатыгар олорор Чомчоевтарга ааспыт өрөбүлгэ ыалдьыттаан, «Суораттааҕым…
14.07.24 12:30