Уопсастыба

Хайа, хайдаҕый? Дьэ, манныгы өйгөр оҥорон эрэ көрбөккө, илэ билиэххин сөп. Ол хайдах? Бу ыйытыыга хоруйу Дьокуускай куоракка баар Аан дойдутааҕы Хомус киинигэр уонна түмэлигэр бара сылдьаммын биллим.  Хомус түмэлин үлэһиттэрэ билиҥҥи олоххо сөп түбэһиннэрэн, дьон баҕатын учуоттаан, аныгылыы халыыптаах тэрээһиннэри олоххо киллэрэллэр.

Биир оннук тэрээһининэн «ретрит» буолар. Ретрит – күннээҕи түбүгү хаалларан, киһи тус бэйэтигэр аныыр кэмэ, атыннык эттэххэ, бэйэҕин иһиллэнэр, өйгүн-санааҕын сааһыланар, духуобунай сайдыыга туһуланар кэмиҥ. Оттон бу кэм көдьүүстээх буоларыгар хомус тыаһа төһүү күүс буолар. Хомус дьүрүһүйэр тыаһа, алыптаах дьүрүлүгэ киһини уоскутар, сааһылыыр уратылаах, эмтиир, ыраастыыр, араҥаччылыыр күүстээх. Онон Хомус түмэлин үлэһиттэрэ бу култуурунай уонна духуобунай сыаннастар дьүөрэлэһиилэрин таба көрөн, иилэ хабан ылан «Хомус ретритэ» диэн дьарыгы ыыталлар. Онтон мин маны «Хомустуун иһиллэнии» диэн ааттыахпын баҕардым.

Бу туһунан быыстапка-экспозиция салаатын сэбиэдиссэйэ Туяра Анатольевна Жирковалыын кэпсэттим:

– Бэс ыйын 7 күнүгэр үһүс сылбытын Хомус ретритын оҥордубут. Инники сылларга уон киһиэхэ анаан ыытар этибит, онтон быйыл дьон көрдөһүүтүнэн, сүүрбэ киһи сырытта. Ретрит кыттыылаахтара Хаҥалас тумуһугар олус үчүгэй көстүүлээх сиргэ тахсан хомуска оонньоотулар. «Дыгын» бөлөх барсан, кэллиэгэбит Айсен Дьоллоохоп, биллэр импровизатор-хомусчут Артур Семенов, муусука кэллиэһин устудьуона Ян Попов хомуска, кыл кырыымпаҕа уонна чуорааҥҥа оонньоон, ыллаан-туойан, дьону төрүт дорҕоон эйгэтигэр киллэрдилэр.

Ретрит кыттыылаахтара этэллэринэн, дьон хомуһу тардар кэмнэригэр үрдүлэринэн элиэлэр, чыычаахтар уонна туруйалар элиэтээн ааспыттар! Уопсайынан, мин бэйэм кэтээн көрөрбүнэн, көтөр-сүүрэр хомус тыаһын олус сэҥээрэр эбит, чугаһаан иһиллииллэр. Оннук дьикти дьүһүйүүлээх хомус.

Билиҥҥи түргэн тэтимнээх, кэлиилээх-барыылаах, тастан наһаа элбэх иһитиннэрии киирэн ньиэрбэни сылатар-илиһиннэрэр кэмигэр, маннык тэрээһиннэргэ дьон-сэргэ олус наадыйар эбит. Биһиги эрдэ, хамсык иннинэ, түмэлбитигэр, итиэннэ Емельян Ярославскай аатынан Кыраайы үөрэтэр өрөспүүбүлүкэтээҕи түмэл балаҕаныгар хомус кэнсиэрдин, медитациятын оҥоро сылдьыбыппыт. Маннык тэрээһиннэргэ баҕалаах дьон ахсаана сыллата элбээн иһэр. Кыһыҥҥыттан саҕалаан: «Хомус ретритэ хаһан буоларый?» -- диэн ыйыталаһаллар, суруттараллар. Ретрит кэнниттэн дьон: «Уоскуйдубут, дуоһуйдубут, дууһалыын сынньанныбыт, үчүгэйдик утуйдубут», – диэн махтаналлар. Хомустаабат дьон хомустуохтарын баҕараллар. Онон баҕалаах дьону үөрэтэн кыбаартал аайы үстүү маастар-кылааһы тэрийэбит. Хомусчуттарбыт анал куурустары ыыталлар.

* * *

Бу курдук, хатан тимир дьүрүһүтэр куолаһын дьоҥҥо-сэргэһэ тиэрдэн кэрэкэ иэйиини уһугуннарар Хомус түмэлин үлэһиттэрэ аныгылыы тэтиминэн айымньылаахтык үлэлииллэр. Өбүгэ саҕаттан кэлбит хомуспут кутуллар дорҕооно үйэлэртэн үйэлэргэ дуораһыйа туруохтун!

Антонина НЕУСТРОЕВА.

Хаартыскалар Станислав Афанасьев түһэриилэрэ.