Уопсастыба

Хаар кыырпаҕын кыыдамнатан, дьүкээбили суһумнатан, табалары тамайа сиэллэрэн, тоҥ балыгынан мохсуо бырахсан, эчи, хаарыаны хоту дойду чэгиэн салгынынан тыыммыт киһи даа диэбит курдук хотугу түһүмэх дьиримнээн ааста. Таҥара табатын курдук Сунтаар мааны кыыһа Мария, Абый хоодуот уола Василий норуот таптаан ыллыыр хит буолбут ырыаларынан дьону урукку кэрэ кэмнэргэ эргитэн ыллылар. Билиҥҥи кэмҥэ саха эстрадатыгар уоттаах сэриигэ тус бэйэтинэн баран кэлбит артыыс Василий Спиридонов эрэ баар. Онон бу буола турар олохпут хайдах баарынан көрдөрүллүбүтэ бу – кэнсиэрт муҥутуур чыпчаала, уратыта дии саныыбын.

Олоххо дьол-сор сиэттиһэ сылдьалларын курдук, ил уонна иирсии, олох уонна өлүү баар суоллар, онтон ханна да баран саспаккын. Бойобуой доҕотторо «Боотурдар», убайдарын Байанайы ытыктаан кэлбиттэрэ, сыанаҕа тахсан ньиргиһэн турбуттара миэхэ сууллубат суон дурда, тулхадыйбат тулааһын буолан көһүннүлэр. Арассыыйа аата доргуччу ааттана турарыгар, Өрөгөй ырыабыт дуораччы ылланарын, көҥүл былаахпыт күөрэччи көтөҕүллэрин туһугар биһиги эрэнэр эрэллэрбит, бигэ тирэхтэрбит! «Бриллианты Якутии» оҕолоро – ийэлэрэ, аҕалара, «Алгыстаах Доҕордоһуу», «Абыйчаана», «Тетрис» үҥкүү бөлөҕө бу түһүмэҕи ситэрэн-хоторон көлүөнэлэри ситимнээн биэрдилэр. Өссө волонтердар, үтүө көмөһүттэр үлэлэрэ, Сунтаардааҕы «Харысхал» түмсүү холобуругар дириҥ махталынан, биһирэбилинэн ылланна.

Бу түһүмэххэ ылламмыт «Итэҕэл, эрэл, таптал» ырыа чахчы да итэҕэллээх киһи, кэлэр кэмҥэ эрэллээх, улуу тапталынан олох туругурарын чахчы оннук дэттэ, ким да, туох да умнуллубатын дууһаларга иҥэрдэ. Хоһоон айааччыга, миэхэ, ырыа айааччыга Байанайга өрөспүүбүлүкэ «Боотур» түмсүүтүн салайааччы Иннокентий Лазарев олус дириҥ суолталаах тыллардаах махтал суруктары туттаран үөртүлэр, улаханнык суолталыылларын биллэрдилэр. Бу олорон кэлбит олохторун орто омурҕаныгар диэри төһөлөөх ырыа айыллыбытын, истиҥ доҕоттор алтыһан ааһалларын көрдөрөр түһүмэх эчи, сылааһын-истиҥин, дьон бэйэлэригэр барсар ырыаны булан ыллыыллар да эбит.

Бары үчүгэйдэр, ол эрээри, хас биирдии киһи санаатыгар уһулуччу үчүгэйдэр баар буолаллар. Ол курдук, Сунтаартан Юлия Филиппова ханнык да улахан сыана киэргэлэ буолар кэрэ көстүүтэ, ураты көстүүмэ, күүстээх куолаһа, харизмата бүтүн сааланы бэйэтигэр ыга тардан ылбыта кэрэ да этэ. Мин өссө биир саҥа арыйыым -- Коля Омуков. Оҕом алгыс түһэрэр Айыы Сээн курдук буолуо. Ол иннигэр ырыа хас биирдии утаҕын ис дууһатынан аһарар ымыылаах ырыаһыт буолан эрэрэ ама, кими долгуппат, үөрпэт буолуой?! «Айыллаан» кулуубугар үлэлээбиттэрин усталаах-туоратыгар Мария уонна Василий Спиридоновтар оҕо бөҕөнү кэрэ эйгэтигэр уһуйан кэллилэр. Кыра эрдэхтэриттэн дьон иннигэр тахса үөрэммит оҕолор дьон үлэтин сыаналыы, сырдыкка-үрдүккэ тардыһыылаах, ситиһиилээх буола улааталларын туоһутунан бу оҕолор (билигин биллэн турар сиппит дьоннор) буоллулар. Ол курдук, Сунтаар улууһун успуордун салайааччы Дьулустаан Егоров, үлэтигэр тойон- хаан сылдьар буолааччы, манна үҥкүүлээн саайа сылдьан ыллыыра харах туолар көстүүтэ, биллэр блогер, 5 оҕо ийэтэ, учуутал идэлээх Виктория Тимофеева Спиридоновтар, Сунтаар киэн туттуулара. Кэлин ааттара Саха сирин устун ааттаныа диэн бүччүм санаалаахпын. Киһи олоххо көмүс ньээкэ уйаны тэринэн, кэнчээри ыччаты тэнитэн, үчүгэйи ыралаан, кэрэни кэрэхсээн, дьолго тардыһан олоруохтаах. Үчүгэйиэн күн аайы үрүҥ күммүт тыгара, Үчүгэйиэн дьол кыыма сүрэхтэргэ тыллара! – диэн үрдүк нуотаҕа «Итэҕэл, эрэл, таптал» кэнсиэрт соһуччу уот фонтанынан ыһыахтар минньигэс туордунан, кыттааччыларга махталынан түмүктэннэ, дьон-норуот сүрэҕэр сөҥнө, үтүө өйдөбүл буолан хаалла.

Дьэ, бу курдук ураты тыыннаах кэнсиэри Сунтаардааҕы ускуустуба оскуолатын дириэктэрэ, Сунтаар аакка киирэр ыһыахтарын туруорар режиссер Алексей Степанов таҥан таһаарда. Билиҥҥи хомуур кэнсиэртэр курдук буолбакка, хайдах тыллаах ырыа кэнниттэн ханнык ырыа ылланара, үҥкүү тахсара көстүүмнэригэр тиийэ чочуллубутун көннөрү көрөөччү да өйдөөтө. Алексей Степанов аттыгар да турар режиссер бакаа Сунтаарга суох, мин санаабар. Култуура министиэристибэтэ, миниистири солбуйааччы Марина Силина өр сыллаах ситиһиилээх үлэтин учуоттаан, Василий Спиридоновка «Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын уонна ускуустубатын бочуоттаах үлэһитэ» бэлиэни туттарбытын саала уҕараабат ытыс тыаһынан көрүстэ. Ил Түмэн дьокутаата Афанасий Постников үрдүк сыанаттан Спиридоновтар Абый улууһугар барар-кэлэр бырайыастарын төлүөх буолбута улахан үөрүүнү, өрө көтөҕүллүүнү аҕалла. А.Е. Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан Норуоттар доҕордоһууларын дьиэтин киин саалатын, уотун-күөһүн ороскуотун Анатолий Григорьев баһылыктаах Сунтаар улууһа уйуммутун улахан махталынан бэлиэтиибин. Араас кэнсиэрдэри ыытар Амор кэнсиэрди туох да иҥнигэһэ суох, уу сүүрүгүнүү сулбу-халбы ыыппыта хайҕаллаах.

Киһи үс куттаах: буор, салгын, ийэ. Онтон мин итилэри Итэҕэлгэ, Эрэлгэ, Тапталга боҕуодьулуубун. Бу улуу тылларынан ааттаммыт үрүҥ көмүс хоһооннорум кыһыл көмүс ырыа буолбут ырыанньыктарын үйэлээх өйдөбүнньүк буолан өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн кыырайа көттүннэр, дуорайа ылланныннар диэн махтанан туран бэлэх ууннум. Тулхадыйбат итэҕэллээх, энчирээбэт Эрэллээх, улуу Тапталлаах буолуҥ, саалы киэптии, ыы-быччары кэлбит, уҕараабат ытыс тыаһын бэлэхтээбит бар дьонум!