Манна хас биирдии улууска нэһилиэнньэ ахсаана, төһө элбэх кыраадыстаах утаҕы атыыласпыта, ким арыгыга ылларан, хас киһи сыл иһигэр олохтон туораабыта, итирэн баран буруйу оҥорбута, итирдэр утахтан аккаастаммыт нэһилиэктэр ахсааннара барыта ырылыччы көстө сылдьар.
Кини бу платформа күн бүгүн балаһыанньа хайдаҕын көрдөрөрүн, ону көрөн олорон түмүк оҥоруохха сөбүн, салайар үлэҕэ үлэлиир дьон итиниэхэ тирэҕирэн, быһаарыныы ылыныахтарын сөбүн туһунан эттэ. Бу бырайыагы олоххо киллэрэн, улуус бары баһылыктарыгар туруоруохтара. Онон биэдэмистибэлэр икки ардыларыгар үлэ күүһүрүө.
Саха Сиригэр 1960-ус сыллартан саҕалаан, итирдэр утаҕы иһии кээмэйин сылларынан арааран, бэрт дириҥ хорутуулаах ырытыы түмүгүнэн, 2025 с. арыгыны иһии аҕыйаабыт. Арыгыга ылларыы саамай муҥутаан 1985 с. үрдүү сылдьыбыт 25926 киһи, 2001 с. 19846 киһи, 2010 с. 16166 киһи, 2025 с. 9219 киһи бэлиэтэммит.
Билиҥҥи туругунан, саамай элбэх кыраадыстаах утаҕы Бүлүү, Нерюнгри, Алдан, Өймөкөөн улуустарыгар атыылаһаллар, оттон арыгыны олох кыраны амсайар улуустар ахсааннарыгар Эбээн-Бытантай, Өлөөн, Анаабыр, Уус Алдан киирэллэр.
Дьокуускай куоракка бырамыысыланнай оройуоннары кытта тэҥнээтэххэ, кыраны иһэллэр эбит, манна дьон аралдьыйар, иллэҥ кэмин туһалаахтык атаарар сирэ элбэх буолан арыгыга убаныы аҕыйах. Статистиканы көрдөххө, Алдан, Нерюнгри оройуоннарыгар арыгыттан аккаастаммыт, кыраадыстаах утах атыытын бопсубут биир да бөһүөлэк суох, ол иһин манна аһыы утахха убанан, олохтон туорааһын атын улуустары кытта тэҥнээтэххэ үрдүк.
Арыгыттан аккаастаммыт, итирдэр утах атыытын тохтоппут саамай элбэх 20 нэһилиэк Үөһээ Бүлүүгэ баар, Намҥа 18, Мэҥэ Хаҥаласка 17-лэр. Кыраадыстаах утах атыытын толору бопсубут нэһилиэктэргэ арыгы содулуттан олохтон туорааһын сыыппарата суоҕун кэриэтэ. 2025 с. бүтүүтэ өрөспүүбүлүкэҕэ итирдэр утах атыытын бопсубут, чөл олоҕу тутуһар 207 нэһилиэккэ Саха Сирин нэһилиэнньэтин баара-суоҕа 12% олорор. Ити сыыппара тыа сирин дьоно-сэргэтэ аҕыйаҕын туоһулуур.
Василий Кононов хаартыскаҕа түһэриитэ.
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
