Парламент хонтуруола: ситимнээх үлэ уонна бүддьүөт дьиссипилиинэтэ
Ил Түмэн Төрүт Сокуоҥҥа (Конституция) ыйыллыбыт биир сүрүн эбээһинэһинэн парламент хонтуруолун олохтооһун буолар. Бу хонтуруол Ил Түмэн сокуону оҥорор уонна бэрэстэбиитэллээх функцияларын толорор эбээһинэһин кытта тэҥ суолталаах, эппиэтинэстээх. Судаарыстыбаннай Мунньах хонтуруолу ыытыыга былааннаммыт уонна чопчуламмыт ситимнээх үлэни ыытар диэн Алексей Еремеев чорботон бэлиэтээтэ.
“Ил Түмэн хонтуруоллуур боломуочуйатын толороругар сүрүн инструменынан өрөспүүбүлүкэ Счетнай балаатата буолар. Парламент сыл ахсын судаарыстыбаннай бырагыраамалары толорууга бүддьүөт үбүн-харчытын сыаллаахтык туттууну бэрэбиэркэлээһин чопчу былаанын бигэргэтэр. Бэрэбиэркэлэр түмүктэрэ сис кэмитиэттэргэ ымпыктаан-чымпыктаан көрүллэр, ол кэннэ пленарнай мунньахха бигэргэнэр,”- диэн испиикэр санатта.
Ил Түмэн ураты болмҕомтотун муниципальнай хонтуруолга уурар. 5 улууска муниципальнай хонтуруоллуур-счетнай уорган суоҕунан, олохтоох бүддьүөт аудитын өрөспүүбүлүкэтээҕи Счетнай балаата ыытар.
Алексей Еремеев билиҥҥи үп-харчы хайысхатыгар баар балаһыанньаны кэмнтээрийдииригэр, судаарыстыбаннай бүддьүөт дэписсиитэ улаатарынан өрөспүүбүлүкэ бырабыыталыстыбата ороскуоттааһын чааһын суһаллык сүрүннүүргэ күһэллэрин бэлиэтээтэ. Онуоха парламенынан бигэргэммит бүддьүөт туһунан сокуон параметардарын кытаанахтык тутуһарын санатта.
Олохтоох салайыныы: Икки таһымнаах ситим оннунан хаалар
Кэпсэтии кэмигэр олохтоох салайыныыга киирэр уларыйыылар туһунан боппуруос биир ураты суолтаны ылла. Испиикэр бэлиэтээбитин курдук, Ил Түмэн 2025 сыл ахсынньытыгар өрөспүүбүлүкэтээҕи тирэх сокуону ылыммыта. Онно булгуруйбат быһаарыы: Саха Сирэ икки таһымнаах олохтоох салайыныы ситимин оннунан хаалларар туһунан биллэриллибитэ. Ол курдук, поселениелар уонна оройуоннар диэн хаалбыта.
“ Сокуон барылын дьүүллэһии кэмигэр биир таһымнаах мадьыалга көһүү туһунан боппуруос көрүүгэ киирбитэ эрээри, үгүс кэпсэтии, ырытыы түмүгүнэн уһуллубута. Ол гынан баран, муниципальнай тэрээһиннэр, улуус уонна поселение баһылыктарын талыы схемата уларыйбыта. 2026 сылтан саҕалаан баһылыктары бэрэстэбиитэллээх уорганнар дьокутааттара талаллар, оттон дьокутааттары кыраасданнар урукку курдук көнөтүнэн быыбардыыллар,”-диэн быһаарда испиикэр.
Федеральнай киин бу сокуон судаарыстыбаннай уонна муниципальнай боломуочуйалары тыырыы чааһын олоххо киллэриини эрэгийэннэргэ 2028 сыл тохсунньу 1 күнүгэр диэри уһатан биэрдэ. Онон Ил Түмэн өрөспүүбүлүкэтээҕи сокуону ымпыктаан-чымпыктаан үөрэтэн баран, 2027 сыл бастакы аҥаарыгар ылынарга былаанныыр. Бу үлэни чопчулуурга, сүрүннүүргэ Саха Сирэ географическай уонна экэнэмиичэскэй өртүнэн олус араастааһыылааҕа уустуктары үөскэтэр диэтэ Алексей Еремеев.
“Өрөспүүбүлүкэ дьон-сэргэ олохсуйуутунан, дохуотунан уонна дотациялааһын чааһынан араастааһыыта муҥутуур улахан. Биһиги сорукпут – бүддьүөтүнэн хааччыйыы сиэрдээх уонна чопчу тэҥниир методикатын оҥоруохтаахпыт. 2028 сылга биһиги муниципалитеттарга бэриллэр хас биир боломуочуйа дьиҥнээх үбүнэн-харчынан 100 % кытаанах мэктиэлэниитин хааччыйыахтаахпыт,”- диэн Ил Түмэн бэрэссэдээтэлэ уустуктары, соруктары билиһиннэрдэ.
Мөккүөрддээх боппуруостар: үп-харчы, ОДьКХ
Эпиир түмүгэр Алексей Еремеев билигин өрөспүүбүлүкэҕэ баар уустук боппуруостарынан бара турар мөккүөрдээх кэпсэтиилэргэ, хайысхаларга тохтоон, быһааран ылла. Кылгастык билиһиннэрдэххэ, билигин оскуола уонна оскуола иннинээҕи үөрэхтээһин ситимин өрөспүүбүлүкэ (судаарыстыба) салайар таһымыгар төнүннэрии көрүллэр, дьүүллэһиллэр. Ону кытта улуустардааҕы үпкэ-хааһынаҕа управлениеларын СӨ Үпкэ министиэристибэтин структуратыгар төнүннэрии боппуруоһа турар. Маннык салайыы бүддьүөт дьиссиплиинэтин бөҕөргөтүөҕэ, Аартыка улуустарыгар каадыр тиийбэтин быһаарыыга көмөлөһүөҕэ диэн кэпсэтии кэмигэр испиикэр эттэ.
“Бу судургута суох темалар. Билигин оскуолалары уонна оҕо саадтары тэрийээччинэн муниципалитет буолар. Үөрэхтээһин эйгэтэ улуустар үлэлэрин улахан аҥаарын ылар. Бу функцияны өрөспүүбүлүкэҕэ биэрии муниципальнай былаас оруолун төрдүттэн уларытар. Үөрэхтээһиҥҥэ, ОДьКХ эйгэтигэр да буоллун, ылыныллар быһаарыылар дириҥ ырытыыны, бары өртүнэн үөрэтиини ирдииллэр. Онон, парламент бары өрүтү - “сөп” уонна “сатаммат” диэни барытын ыйааһыҥҥа ууран үөрэтэрэ, анаалыстыыра наада. Ол эрэ кэннэ сокуону ылыныахтаах, уларытыылары киллэриэхтээх ,”- диэн Алексей Еремеев түмүктээтэ.
Хаартыска: Ил Түмэн пресс-сулууспата
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
