Үөрэх

Олимпиада буолбут сиригэр үөрэнэллэр

Экэниэмикэ үгүс салааларыгар билигин үлэһит тиийбэт, ол иһин уһуйааччылар аныгы тиэхиньикэни оҥорор инженердэри, программистары, энергетика, бырамыысыланнас, билим, мэдиссиинэ салаатыгар үрдүк квалификациялаах исписэлиистэри иитэн-үөрэтэн таһаарарга үлэлииллэр.

Үөрэх киинигэр босхо үөрэтэллэр, ый ахсын Сириуска дойду араас эрэгийиэннэриттэн 10-17 саастаах 800 тахса оҕо кэлэр. Биһиги өрөспүүбүлүкэбит икки оскуолатын үөрэнээччилэрэ манна үөрэнэр, билиилэрин таһымын кэҥэтэр кыахтаннылар.

Кинилэри физико-математическай, химико-биологическай оскуолалар бастыҥ учууталлара үөрэтэллэр, оттон айар үлэ идэлэригэр ускуустуба, успуорт чаҕылхай бэрэстэбиитэллэрэ дьарыктыыллар. Үөрэх бырагыраамата 24 күннээх, онно оҕо талбыт идэтинэн биирдиилээн биридимиэттэри дириҥэтэн үөрэтэрин таһынан, маастар-кылаастарга, аралдьытар, сэргэхситэр тэрээһиннэргэ кыттар. Оҕолор идэлэригэр уһулуччу ситиһиилээх, киэҥ эйгэҕэ биллэр дьону кытта көрсөн, атах тэпсэн олорон кэпсэтэллэр, интэриэһиргиир ыйытыктарын биэрэллэр.

Маны таһынан, Сочи Хара муора кытылыгар кыһыннары күөҕүнэн чэлгийэн турар от-мас быыһыгар турар Краснодарскай кыраай биир бастыҥ куруорт куората буоларын быһыытынан, оҕолор доруобуйаларын чэбдигирдэр эмтэнии куурсугар, араас интэриэһинэй экскурсияҕа сылдьаллар.

Учууталлар Сочига Сириус үөрэх киинигэр кэлэн идэ таһымын үрдэтэр кууруска үөрэнэллэр уонна дойдуларыгар тиийэн, сыл устата оҕолору үөрэтэр оскуолаларыгар дьарыктыыллар.

Инникитин Айти-пааркаҕа үлэлиэхтэрэ

2025 сыл балаҕан ыйыгар СӨ Үөрэххэ уонна билимҥэ министиэристибэтэ, итиэннэ «Талаан уонна ситиһии» үөрэх пуондата бастыҥ оскуолалары Сириус салаатыгар киллэрэргэ сөбүлэһиини түһэрсибиттэрэ. Улахан куонкурус, ким төһө кыахтааҕын чинчийэр тургутук түмүгэр ити федеральнай бырайыакка өрөспүүбүлүкэҕэ бастакынан Хаҥалас улууһун биирдиилээн биридимиэттэри дириҥэтэн үөрэтэр Покровскай 3 №-дээх орто сүһүөх оскуолата уонна Дьокуускай куорат Владимир Малышкин аатынан 23 №-дээх орто сүһүөх оскуолата киирдилэр.

Маннык үөрүүлээх, долгутуулаах түгэнинэн ХИФУ ректора, норуот дьокутаата Анатолий Николаев эҕэрдэлээтэ. Кини үнүбүрсүтүөт талааннаах, дьоҕурдаах оскуола оҕолоругар өрүү күүс-көмө, тирэх буоларга бэлэмин биллэрдэ, үүнэр көлүөнэҕэ ситиһиилэри, билии киэҥ аартыгын эрэллээхтик, эрчимнээхтик атыллаан иһэллэригэр баҕарда.

СӨ Үөрэҕин уонна билимин миниистирин солбуйааччы Виктория Захарова национальнай бырайыак чэрчитинэн Саха Сиригэр оскуола тутулларын, үөрэх хоһун туох наадатынан барытын хааччыйалларын, аныгы олох ирдэбилинэн саҥа лабораториялар, кванториумнар аһыллалларын туһунан кэпсээтэ. Сириус үөрэх киинин салаалара химия, физика, математика, информатика, биология биридимиэттэри дириҥник хорутан үөрэтиэхтээхтэрин туһунан билиһиннэрдэ. Үөрэнээччилэр саҥа саҕахтары арыйан, бүтүн Арассыыйатааҕы, аан дойдутааҕы былаһааккаларга тахсан, бэйэлэрин көрдөрүөхтэрэ, араас куонкурустарга, тэрээһиннэргэ кыттыахтара.

Күн бүгүн Сириус үөрэх киинин салаатыгар дойду 54 субъегыттан 385 оскуола киирэр, улахан тургутук түмүгэр кинилэр ахсааннарын Сахабыт Сирин икки оскуолата хаҥатта.

Устуоруйаҕа киирэр бэлиэ түгэнинэн оҕолору өрөспүүбүлүкэ Билимҥэ дьоҕус академиятын ректора Василий Павлов, Дьокуускай куорат Владимир Малышкин аатынан 23 №-дээх орто сүһүөх оскуолатын дириэктэрэ Георгий Афонскай эҕэрдэлээтилэр.

«Технопарк Якутия» Айти-паарка дириэктэрэ Руслан Тыкушин оскуола оҕолорун кытта өрүү бииргэ үлэлииллэрин, инникитин технологическай урбааҥҥа, билимҥэ саҥа бырайыактары олоххо киллэрэргэ бэлэмнэрин биллэрдэ. Эдэр көлүөнэ саҥа арыйыылары оҥорорун, экэниэмикэ араас салаатыгар саҥаны киллэрэрин, өрөспүүбүлүкэҕэ эрэ буолбакка дойду үрдүнэн туһаны аҕалар көдьүүстээх исписэлиистэр иитиллэн тахсыахтарын бэлиэтээтэ.

«Единорог» хампаанньа мөлүйүөнтэн тахса дуоллары оҥорорун иһитиннэрэн туран, оҕолор маннык ситиһиини хатылыахтарын, ону ааһа баран куоһарыахтарын сөбүн туһунан санаатын үллэһиннэ. Талааннаах эдэр ыччат өрөспүүбүлүкэни үгүс хайысханан кэмпитиэнсийэ кииниэ оҥорор кыахтааҕар бүк эрэнэрин, айти-хайысханан үлэлиэн баҕалаах ыччаты инникитин резидент быһыытынан күүтэрин туһунан эттэ.

Биотехнология, оҥоһуу өй салаатыгар кэскиллээх үлэһиттэр тахсыахтара

Сириус салаатыгар киирбит оскуолалар талааннаах оҕолору тиэхиньиичэскэй хайысханан үөрэтэргэ федеральнай бырайыак чэрчитинэн «Талаан уонна ситиһии» үөрэх пуондатыттан мэтэдиичэскэй матырыйааллары ылан туһаналлар, ону таһынан, араас тэрээһиннэри ыыталларыгар көмөлөһөллөр.

«Биһиги Сириус үөрэх киинин кытта үлэлээбиппит номнуо биир сыл буолла, оскуола учууталлара Сочига баран идэлэрин таһымын үрдэтэллэр, сэтинньигэ өссө үс учуутал математикаҕа, физикаҕа, биологияҕа стажировкалана барыахтара, бырайыактарынан үлэлииргэ үөрэниэхтэрэ. Билигин оскуолабыт Сириус салаатын официальнай чилиэнэ буолла. Быйыл саас оҕолор тургутугу ааспыттара, сылы супту анал бырагырааманан үөрэнэн үрдүк баалы ылбыттара.

Сириус бырагырааматынан технологическай, химико-биологическай хайысханан 7,10 кылаастартан 63 оҕо үөрэнэр, оскуола бүттүүн уопсай тэрээһиннэргэ, олимпиадаҕа, куонкурустарга кыттар. Аны аҕыйах сылынан биотехнология, оҥоһуу өй салаатыгар үрдүк квалификациялаах үлэһиттэр, инженердар, учуонайдар, айти эйгэтигэр саҥаны киллэрэр программистар тахсыахтара. Онон үөрэнээччилэрбитигэр эрэлбит улахан», - диэн бэлиэтээтэ биирдиилээн биридимиэттэри дириҥэтэн үөрэтэр Покровскай 3 №-дээх орто сүһүөх оскуолатын дириэктэрэ, Хаҥалас улууһун олохтоох бэйэни салайыныы бэрэстэбиитэллээх уорганын дьокутаата Владислав Владимирович Капитонов.

Кини оҕолорго ситиһиилэри, бары тэрээһиннэргэ көхтөөхтүк кытталларыгар баҕарда уонна кэнэҕэс көлүөнэ аныгы технологияҕа дьоҕурдааҕын, улахан үөрэх киинин бырагырааматынан олорор сирдэригэр үөрэнэр кыахтаахтарын туһунан иһитиннэрдэ.

Сириус салаатыгар киирэллэрин туоһулуур ХИФУ Кылаабынай куорпуһугар үс өрүттээх сөбүлэһиини түһэрсибиттэрэ үүнэр көлүөнэни технологическай идэҕэ бэлэмнииргэ сүрүн тирэх буолуо, оттон үөрэнээччилэр дойду улахан үнүбүрсүтүөттэригэр улахан куонкуруһу этэҥҥэ туораан, холкутук киирэллэригэр көмөлөһүө.

Физико-тиэхиньиичэскэй оскуолалары сайыннарарга Москубаҕа түһэрсиллибит сөбүлэһии чэрчитинэн, биирдиилээн биридимиэттэри дириҥэтэн үөрэтэр Покровскай 3 №-дээх орто сүһүөх оскуолатыгар МФТИ кылаастара аһыллан, үөрэнээччилэри дьарыктыыллар. Ону таһынан, 2021 с. бэттэх үлэлиир Мэдиссиинэ Национальнай киинин, ХИФУ Мэдиссиинэ үнүстүүтүн кытта кыттыгас бырайыак иитинэн бу оскуолаҕа анал кылаастары арыйан, оҕолору үрүҥ халааттаах аанньал идэтигэр бэлэмнииллэр. Ол түмүгэр үөрэнээччилэр 100% мэдиссиинэ үрдүк уонна орто үөрэх кыһаларыгар киирэллэр.

Онон 700-чэкэ кэриҥэ үөрэнээччилээх улахан оскуола салалтата уонна педагогическай кэлэктиип аныгы олоххо ситиһиилээх, мэдиссиинэ, айти-технология салаатыгар сонун идиэйэлэри, инновационнай бырайыактары киллэрэр, эрэгийиэн экэниэмикэтин сайыннарар дьону иитэн-үөрэтэн таһаарарга аныгы олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылаан үлэлииллэр.

Ааптар хаартыскаҕа түһэриитэ.