Дойду хотугу эрэгийиэннэрин парламеннарын, толоруулаах былааһын уорганнарын бэрэстэбиитэллэрэ, төрүт олохтоох хотугу норуоттар бырааптарын боломуочунайдара, учуонайдар, эспиэртэр, АБДь кыттыылаахтара, уопсастыбанньыктар кытыннылар. Федеральнай сокуоннар төһө көдьүүстээхтик үлэлииллэрин ырытыстылар, 2036 сылга диэри сайдыы Стратегиятын дьүүллэстилэр, уопут атастастылар.
Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннай Мунньаҕыттан (Ил Түмэнтэн) тиийбит дьокутааттар пуорумҥа көхтөөхтүк үлэлээтилэр, боччумнаах этиилэри оҥордулар.
Ил Түмэн сир сыһыаннаһыыларыгар, айылҕа ресурсаларыгар уонна экологияҕа сис кэмитиэт бэрэссэдээтэлэ Андрей Находкин Саха Сирин холобуругар төрүт олохтоох аҕыйах ахсааннаах хотугу норуоттар (КМНС-тар) үгэс буолбут хаһаайыстыбаннай дьарыктарын эйгэтигэр тирээн турар боппуруостары сокуонунан сүрүннээһин туһунан дакылааты оҥордо.
Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр үгэс буолбут хаһаайыстыбаннай дьарыгы сайыннарыыга 63 олохтоох суолталаах территория баар. Олорго 165 мөл гектар сир хабыллар, ити өрөспүүбүлүкэ сирин 53 %-а. РФ Бырабыыталыстыбатын 631 №-дээх дьаһалынан бигэргэммит хотугу норуоттар түөлбэлээн олорор сирдэрин Кэрискэтигэр 21 оройуонтан 70 нэһилиэнньэлээх пуун киирэр. Хотугу норуоттар түөлбэлээн олорор уонна үгэс буолбут хаһаайыстыбаннай дьарыктарын сайыннарар сирдэрин быһаарыы Бэрээдэгэр өйдөммөт өрүттэр бааллар. Сэбиэскэй былаас саҕаттан 2000 сс. диэри оннук сирдэр оройуоннар кыраныыссаларынан быһаарыллаллара, онуоха көс олох уратыта учуоттанара. РФ Бырабыыталыстыбата 2009 с. ыам ыйын 8 күнүгэр таһаарбыт 631 №-дээх дьаһалынан, ити балаһыанньа кэккэ эрэгийиэннэргэ уларытыллыбыта. Үгүс субъектарга хотугу норуоттар түөлбэлээн олорор сирдэригэр бүтүн муниципальнай оройуоннар киирбит буоллаҕына, Саха Сиригэр нэһилиэнньэлээх пууннар эрэ киллэриллибиттэрэ. Ол түмүгэр, табаһыттар, балыксыттар, булчуттар төрүт үгэстэринэн дьарыктанар кыахтара сарбылынна, таба мэччирэҥэ, бултуур, балыктыыр учаастактар сэлиэнньэттэн ыраах сыталлара учуоттамматаҕа охсууну оҥордо, -- диэтэ Андрей Находкин итиэннэ Кэрискэни көннөрөргө модьуйда, хотугу омуктар түөлбэлээн олорор сирдэринэн төрүт үгэстэринэн дьарыктанар кыаҕы хааччыйар сир ааҕыллыахтааҕын тоһоҕолоон эттэ.
Иккиһинэн этнология эспэртиисэтин боппуруоһун туруорда. Саха Өрөспүүбүлүкэтэ этнология эспэртиисэтин туһунан сокуону 2010 с. Ылыммыта. Сир баайын хостуур тэрилтэлэр сүрүннээн хотугу норуоттар үгэс буолбут хаһаайыстыбаннай дьарыктарын сайыннарар территорияларыгар үлэлииллэр. Сир баайын хостуур үлэ тулалыыр эйгэҕэ хайдах дьайарын чинчийэргэ 74 этнология эспэртиисэтэ оҥоһулунна, өссө 26 эспэртиисэ ыытылла сылдьар.
-- Үлэ өссө көдьүүстээх буолуоҕун тустаах федеральнай суоҕа атахтыыр. Ол иһин, «Этнология эспэртиисэтин туһунан» федеральнай сокуон ылыллара итиэннэ «РФ төрүт олохтоох хотугу норуоттарын бырааптарын мэктиэлэрин туһунан» федеральнай сокуоҥҥа сир баайын хостуур хампаанньалар үлэлэрин саҕалыахтарын иннинэ этнология эспэртиисэтин ыыталларын эбээһинэстиир туһунан уларытыы киллэриллэрэ наада, – диэтэ саха парламентарийа.
Үсүһүнэн, «Сир баайын туһунан» федеральнай сокуоҥҥа сир баайын хостооччулар олохтоох былаас уорганнарын кытары социальнай-экэнэмиичэскэй сайдыы туһунан сөбүлэһии түһэрсэн үлэлииллэрин туһунан нуорманы киллэрэргэ эттэ. Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр 2018 с. ылыллыбыт «Сир баайын туһаныыга эппиэтинэстээх сыһыан туһунан» сокуон чэрчитинэн, 470 сөбүлэһии түһэрсиллибитин, бырамыысаланнай хампаанньалар социальнай көдьүүстээх буолууларын рейтинэ олохтоммутун туһунан кэпсээтэ.
Бу туһунан Ил Түмэн пресс-сулууспата суруйар.
Хаартыска: тустаах саайтан.
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
