Издательский дом Редакция Подписка
Погода в Якутске: . -13 oC
КУРС ЦБ: $ 83,18 | € 96,25

Саха норуотун билиҥҥи духуобунай лиидэрэ, төрүт иис-уус үгэһин, ойуутун-мандарын сөргүтээччи, норуот маастара Борис Федорович Неустроев-Мандар Уус көҕүлээһининэн, тус бырайыагынан уонна иилээн-саҕалаан салайыытынан тутуллубут Моҕол ураһа бу саас олус хомолтолоохтук уокка былдьаммыта. Хата, оһуордаах ииспэ туостара эрэ, ампаарга хараллыбыт буолан, ордон хаалбыттара.

Саха норуотун билиҥҥи духуобунай лиидэрэ, төрүт иис-уус үгэһин, ойуутун-мандарын сөргүтээччи, норуот маастара Борис Федорович Неустроев-Мандар Уус көҕүлээһининэн, тус бырайыагынан уонна иилээн-саҕалаан салайыытынан тутуллубут Моҕол ураһа бу саас олус хомолтолоохтук уокка былдьаммыта. Хата, оһуордаах ииспэ туостара эрэ, ампаарга хараллыбыт буолан, ордон хаалбыттара.


Бу Моҕол ураһа Таатта улууһун Баайаҕа сэлиэнньэтигэр тэриллибит «Мандар Уус» этнологическай комплекс биир сүрүн эбийиэгэ этэ. 2020 сыл балаҕан ыйыгар аһыллыыта буолбута. Тоҕус миэтэрэ үрдүктээҕэ, 12 миэтэрэ эргимтэлээҕэ. Ис-тас бараанын оҥорууга Таатта, Уус Алдан, Чурапчы, Амма, Нам, Мэҥэ Хаҥалас, Сунтаар, Горнай, Бүлүү, Кэбээйи, Томпо, Ньурба, Хаҥалас улуустарыттан барыта 560-ча иистэнньэҥ көмөлөспүтэ. Баайаҕалар биир дойдулаахтара, бэйэлэрин уоллара Вячеслав Яроев бэйэтэ үбүлээн туппута.

А 01

Саха омук ураты култууратын, духуобунай баайын, норуотун сомоҕо күүһүн мэҥэ бэлиэтэ буолбут тутууну сөргүтэргэ турунан, билигин өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн харчы хомуйуута бара турар.
Ол аһымал аахсыйаҕа кыттыһан, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга министиэристибэтэ “Моҕол ураһа” диэн көмө кэнсиэри бэс ыйын 5 күнүгэр Саха судаарыстыбаннай сыыркатыгар тэрийдэ.

А 2

Айыы санаалаах амарах дьоҥҥо Ил Түмэн бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Александр Жирков кэлэн махтанна уонна: “Билигин араас сурах-садьык тарҕанар. Моҕол ураһаны Чөркөөх түмэлигэр туталларын туһунан. Ону мин официальнайдык этэбин: булгуччу турбут сиригэр Баайаҕаҕа тутуллуоҕа”, - диэтэ.
“Туймаада ыһыаҕа” архитектура-кыраайы үөрэтэр этнокомплекс сэбиэдиссэйэ Юрий Яроев: “Бастатан туран, Баайаҕа буоларым быһыытынан, дойдум дьонун аатыттан махтанабын, өрөспүүбүлүкэ олохтоохторо туора турбакка, үйэлээх тутууга кыттыһаргыт иһин. Сорохтор ыйыталлар: “Олоҥхо ыһыаҕын ахсын туос ураһа тутуллар дии. Тоҕо маны эрэ өрө тутаҕыт диэн?”. Быһаарабын: бу ураһа уратыта диэн, былыргы ньыманан тутуллубутугар буолар. Биир да тоһоҕото, тимир тирэҕэ арааһа эҥин суох. Онон сөргүтэрбит оруннаах”, - диэн бэлиэтээн эттэ.

А 3

Кэнсиэргэ туох баар тыйаатырдарбытыттан, Судаарыстыбаннай филармонияттан, Култуура уонна ускуустуба кэллиэһиттэн, Хомус кииниттэн, Мелодист ааптардар сойуустарыттан, “Туймаада” судаарыстыбаннай вокальнай, “Гулун” уонна “Эрэл” норуодунай үҥкүү, Оҕо ускуустубатын 1-кы нүөмэрдээх оскуолатын “Ай-көт” ансаамбыллара кытыннылар. Уус-уран салайааччы – Сергей Расторгуев, туруорааччы  режиссер – Мария Харлампьева-Попова (Саха сыырката), сценарийы суруйда – Күндэли (Үүнэр көлүөнэ тыйаатыра). Салайан ыыттылар Анисия Иевлева (Национальнай бибилэтиэкэ) уонна Александр Максимов (Эстрада тыйаатыра).

--Олус үчүгэй тэрээһин буолла. Араас хайысхаҕа айа-тута сылдьар идэтийбит артыыстары биир түһүлгэҕэ тутан олорон көрдүбүт. Наар ырыа эрэ буолбакка, чабырҕах да, акробаттар да, хотугулуу да, тыыннаах доҕуһуол да – барыта баар. Маннык таһымнаах кэнсиэрдэр аҕыйахта буолаллар, үксүн биирдиилээн дьон бэйэлэрэ тэрийбит хомуур кэнсиэрдэрин угуйуктаан тахсаллар. Онон кэлбэтэхтэр хаарыаны куоттардылар, дьиҥэр, өссө элбэх киһи сылдьыбыта буоллар, – диэн көрөөччүлэр санааларын үллэһиннэлэр.

А 4

Чахчыта да, куораттарга даача үлэтин үгэнин кэмигэр түбэһэн, саала толору буолбатар да, кэнсиэр уонна уран тарбахтаахтар дьаарбаҥкаларын түмүгүнэн биир киэһэ иһигэр 427 220 солкуобай киирдэ. Бу үп барыта Моҕол ураһа тутуутугар барар.
Онон сомоҕолоһууга уонна култуураҕа туһуламмыт сылга түмсүүлээх омук уонна өбүгэ саҕаттан кэрэни кэрэхсиир норуот буоларбытын бигэргэттибит, өссө да көрдөрүөхпүт.

Хаартыска: Михаил Соргу түһэриилэрэ.

  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0