Уопсастыба

Мунньаҕы Ил Түмэн төрүт олохтоох, аҕыйах ахсааннаах хотугу омуктар боппуруостарыгар уонна Аартыка дьыалаларыгар сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Елена Христофорова иилээн-саҕалаан ыытта. Норуот дьокутааттара, министиэристэбэлэр, биэдэмэстибэлэр, «Сахавольфрам» хааччахтаммыт эппиэтинэстээх тэрилтэ, «Полиметал» аахсыйалаах уопсастыба салайааччылара кыттыыны ыллылар.
Санатан эттэххэ, тохсунньу 23-24 күннэригэр Тополинайга сир баайын хостуур бырамыысыланнай тэрилтэлэри кытары бииргэ үлэлээһин боппуруостарыгар сис кэмитиэт көһө сылдьар мунньаҕа тэриллибитэ. Томпо улууһа сиртэн хостонор баайынан биллэр, ол курдук, манна өр сыллартан кыһыл көмүс, үрүҥ көмүс, таас чох уонна сэдэх металлар хостоноллор. Улуус инники кэскилэ Нежданинкаҕа кыһыл көмүстээх, Үөһээ Мэҥкэчигэ үрүҥ көмүстээх, полиметаллаах сирдэри туһаҕа таһаарар бырайыактары кытары ыкса ситимнээх. Олортон саамай бөдөҥнөрө – Агылкыга вольфрамы уонна алтан рудатын хостуур, байытар баабырыканы (комплексы) тэрийии.
Бу бырайыак олоххо киирдэҕинэ, 2029 сылтан Агылкы Арассыыйа Федерациятыгар вольфрам концентратын сүрүн хааччыйааччы буолуохтаах. Манна сыллата 3,7 тыһ. туонна вольфрам, 9,8 тыһ. туонна алтан хостонуохтаах. Бырайыакка 75 млрд. солк. харчы угуллара, 1 300 үлэ миэстэтэ таһаарыллара барылланар. Агылкы хостонор баайын туһаҕа таһаарарга «Тополинай» диэн байытар баабырыка тутуллуохтаах. Манна үс сиртэн тиэйэн аҕалыллыбыт рууда байытыллыахтаах. Тутуу бырамыысыланнаһы уонна оҥорон таһаарыыны сайыннарыыга ураты суолталааҕа учуоттанан, өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннай бырагырааматыгар киирбит.
Быйылгыттан үлэлэр саҕаланыахтаахтар. Билигин баабырыка тутуллуохтаах былаһааккатын уонна ирдэнэр инфраструктура тыраассаларын үөрэтии, минерал-сырье баазатын кэҥэтэргэ геология өттүнэн чинчийэр үлэлэр ыытыллаллар. Байытар баабыра тутуллар сирин-уотун быһаарарга тоҕус араас учаастагы үөрэтэн-чинчийэн бараннар, Тополинай сэлиэнньэтиттэн 19 километр тэйиччи сытар биир эрэ учаастак табыгастааҕынан ааҕыллыбыт. Бөһүөлэк олохтоохторо тутууну бопсубаттар эрээри, иитиллэн олорор эбэлэрин (Томпо үрэҕин) алын сүүрүгэр тутарга этэллэр.
Мунньах кыттыылаахтара хампаанньаларга туох ирдэбили туруорар о.д.а. туһунан киэҥ кэпсэтиини тэрийдилэр, кэккэ этиилэри киллэрдилэр. Ол туһунан сиһилии хаһыат аныгыскы нүөмэригэр ааҕыаххыт.

Хаартыска: Василий Кононов.