Бу туһунан СӨ Кырасдааныскай көмүскэл дьыалаларыгар уонна нэһилиэнньэ олоҕун-дьаһаҕын куттала суох буолуутун хааччыйыыга миниистирэ Дмитрий Лепчиков иһитиннэрдэ.

—Бэнсиин уматык ситимиттэн көрөн 20-30 л диэри кээмэйдээх, дизельнэй уматык — үксүн уматык каарталарынан ыытыллар. Ону сэргэ, кэниистирэлэргэ сапыраапка быстах кэмҥэ хааччахтанна. Ылыллыбыт дьаһаллар хонуу үлэтэ ыытыллар кэмигэр тыа хаһаайыстыбатын оҥорон таһаарааччылары, олоҕу-дьаһаҕы хааччыйар эбийиэктэри, социальнай тэрилтэлэри хааччыйарга харыстыыр кыаҕы биэрэллэр, – диэн кини тоһоҕолоон эттэ. Бу хайысхаҕа туруктаах оҥоруу үлэтэ күн аайы ыытыллар. Тиэйии наадалаах кээмэйин чөлүгэр түһэрии кэнниттэн хааччахтар тохтотуллуохтара.

Хаһаайыстыбалар бирикээс АЗС-га  тиийэрин кэтэһэллэр

Оттон СӨ Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин министиэристибэтэ быйыл сайын өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн 423,7 тыһ. от, 29,9 тыһ. сиилэс уонна 14,75 тыһ. туонна сенаж бэлэмнэниллэригэр, улуустар биэрбит сыыппараларыгар олоҕуран, 10 тыһ. туонна сэлээркэ уонна 5 тыһ. туонна бэнсиин туттуллара эрэйиллэрин быһаарда. Итиэннэ тыа хаһаайыстыбатын табаарын оҥорооччулар уматыгынан хааччаҕа суох хааччыллалларын ситиһэр инниттэн  сүбэлээһиннэри-ыйыылары биэрэр бирикээһин от ыйын 6 күнүгэр таһаарда.

Бирикээскэ ыйыллар пууннар олоххо хайдах толоруллан эрэллэрин билээри улахан хаһаайыстыбалар салайааччыларын кытта кэпсэттим. Чурапчы улууһугар “Мындаҕаайы” ТХПК 200-чэ ынах сүөһүтүн кыстатарыгар 380 туонна оту уонна 1 тыһ. туонна сиилэһи бэлэмнииргэ былаанныыр. Нэһилиэккэ үлэлии сылдьыбыт АЗС сабыллыбыта ыраатта. Кэпэрэтиип бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлэ Прокопий Старостин этэринэн, улуус киинигэр баар “НФ-66” ХЭУо АЗС-тан 2 туонна сэлээркэни атыылаһарга кэпсэппит. Бу күннэргэ куттуохтаахтар. Хаһаайыстыба от үлэтин толору ыытарыгар 3,5 туонна уматыгы туттар. “Туймаада-Ньиэп” хампаанньа хааччахтыыр уонна сыаната ыарахан”, – диэн быһаарда тоҕо дьоҕус чааһынай тэрилтэни талбытын.

Аны ыаллыы Мэҥэ Хаҥалас улууһунааҕы “Тумул” ТХПК салайааччыта Таисия Десяткинаттан от үлэтигэр төһө-хачча бэлэмнээх киирэн эрэллэрин туоһуластым. “Быйыл сайын 900 туонна оту уонна 400 туонна сиилэһи кытта күһүҥҥү бурдук хомуурун киллэрэн туран, сыл бүтүөр диэри 30 туонна сэлээркэни туттабыт диэн сайаапкалаабыппыт. От үлэтин 10-с диэкиттэн саҕалыахпыт. Маҥнай туттан эрэрбитин 2 сэнтиниэр сэлээркэни Аллараа Бэстээхтэн “Сибойл” хампаанньа АЗС-тан улахан массыынаҕа куттан таһаардыбыт. Төҥүлүгэ “Туймаада-Ньиэп” АУо сапыраапката баар. Чугастыы онтон куттуохпутун баҕарабыт эрээри, ситэ-хото быһаарса иликпит”, – диир Таисия Васильевна.

Улуустааҕы тыа хаһаайыстыбатын салалтатын салайааччытын солбуйааччы Александр Борисов министиэристибэ эрэкэмэндээссийэтэ тыа сиригэр тиийэ илигин билиннэ уонна уматыгынан хааччыйар хампаанньалар салалталара АЗС-тарыгар бүгүн-сарсын тустаах дьаһалы биэрэллэрин эрэнэ күүтэрин биллэрдэ.

Эгэ, Бүлүү түгэҕэр тиийэрэ бытаан бөҕө буоллаҕа. Ньурба Сүлэтигэр олохтоох “Сиибиктэ” бааһынай хаһаайыстыба улууска биир бөдөҥ хаһаайыстыбанан ааҕыллар. Арассыыйа үтүөлээх пиэрмэрэ Степан Иванов 6 тыраахтарынан оттууругар уматыгын хайдах куттарын сатаан санаабат.

“Биһиэхэ иһиккэ куттары көҥүллээбэттэр, массыына бааҕар эрэ куталлар. Тыраахтары ходуһаттан охсорун-мунньарын уста-уста таһаарарга күн-дьыл бөҕө баранар буоллаҕа. Малдьаҕар диэкилэр мотуорканан тасталлар, оччоҕо оҥочолорун тиэйэн аҕалаллар дуо? Дьэ, моһуок диэтэҕиҥ…” – төбөтүн сынньар Степан Васильевич. 

Бүлүү улууһунааҕы тыа хаһаайыстыбатын салалтатын салайааччыта Павел Иннокентьев улуус улахан хаһаайыстыбалара от үлэтигэр 800-тэн тахса туонна уматыгы тутталларын бэлиэтиир. Куһаҕан даҕаны үчүгэйдээҕин курдук, саас-сайын алларанан быстан хаалар сырыылаах өрүс уҥуордааҕы нэһилиэктэр хаһаайыстыбалара кыһыҥҥы суолу баттаһа хаһаанар үгэстээхтэр. Арай, айан тэргэн суолун кытыытыгар олорор нэһилиэктэр хаһаайыстыбалара утарытынан куттар буоланнар, моһуогурбуттар. Кэбээйи улууһуттан Мастаах эҥээринээҕи нэһилиэктэр олохтоохторо эмиэ кэтэһэллэр-манаһаллар. Кыһыл Сыырга “Сибойл” баар, Хампаҕа “Туймаада-Ньиэп”,  Илбэҥэҕэ “Саханефтегазсбыт” уонна “Сибойл” үлэлииллэр. Бүлүү куоракка 4 ыстаансыйалаахтар: “Саханефтегазсбыт”, “Туймаада-Ньиэп”, “Сибойл” уонна “Энергия” киэннэрэ. “Бу күҥҥэ саамай чэпчэки сыаналаах – “Сибойл”. АЗС-тар бары билиҥҥитэ баахха эрэ куталлар. Ол гынан баран, “Энергия” сапыраапката “Нормаль-80” бэнсиини хааччаҕа суох биэрэ олорор. Аны от ыйын бүтүүтэ кэллэҕинэ, уматык бары көрүҥүн хааччаҕа суох атыылыыр былааннаах”, – диэн сырдатта Бүлүү тыатын хаһаайыстыбатын салайааччыта. Ол туһунан https://ulus.media/author/balahabahylay/ улуустартан киирбит информацияны таһаардылар.