Уопсастыба

Сэдэх ыарыылаах оҕо кыһалҕата

         Галина Т., инбэлиит:

– Сиэним Харыстаана Спиридонова 2003 сыллаахха “Синдром Паркса-Вебера” диэн сэдэх ыарыылаах төрөөбүтэ. Бииргэ төрөөбүттэр түөрдүөлэр. Оҕобут улаханнык ыарытыйар буолан Үөһээ Бүлүүттэн куоракка көһөн кэлбиппит. Бу куйаас күннэргэ доруобуйатын туруга мөлтөөн реанимацияҕа киирэн сытар. Сыл аайы Москубаҕа чааһынай килииньикэҕэ баран эмтэнэр. Доруобуйа харыстабылын миниистиэристибэтин кытта дуогабар суох, инньэ гынан бэйэбит күүспүтүнэн баран эмтэнэбит. Мин туруорсуум маннык. Маҥнайгытынан, “сэдэх диагнозтаах оҕолор эмтэнэллэригэр сылга биирдэ көмө көрүллэр үһү” диэн саҥа сокуон тахсыбытын туһунан истибитим. Ол туох сокуона буоларын, туох көмө оҥоһулларын билиэхпин баҕарабын. Харыстаана курдук ыарыынан ыалдьар дьон Саха сиригэр суохтар, Арассыыйаҕа да, Аан дойдуга да сэдэхтэр. Иккиһинэн, биир хостоох, кыараҕас дьиэни куортамнаһан олоробут. Бэйэм эмиэ инбэлииппин. Инбэлииттэргэ бэриллэр дьиэҕэ уочаракка турбуппут уонтан тахса сыл буолла. Испииһэккэ 80 иһинэн-таһынан баарбыт. Тоҕо биһиги уочараппыт кэлэн быстыбатый? Биһиги кэннибиттэн турбут дьон дьиэлэригэр киирэн олороллор. Баһаалыста, көмөлөһүҥ дуу...

         Семен Березин:

– Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтин кытта сибээстэһиэм, ханнык саҥа сокуон тахсыбытын чопчулаһыам. Сылын аайы баран эмтэнэр чааһынай килииньикэҕит чуолкай аадырыһын билиэхпин баҕарабын. Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтигэр “анал эмтээһиҥҥэ” диэн харчы көрүллэр, киин килииньикэлэри кытта дуогабар түһэрсэллэр. Харыстаана эмтэнэр килииньикэтин кытта дуогабар түһэрсиэххитин син дуу диэн ыйыталаһыам. Ирдэбиллэрэ сөп түбэһэр буоллаҕына, дуогабар түһэрсиэхтэрин сөп. Иккиһинэн, дьиэ боппуруоһун Социальнай харыстабал министиэристибэтэ быһаарар. Хонтуруол кытаанах. Уочарат кэлэрин кэтэһэр буолуохтаахтар. Үсүһүнэн, сокуонунан мэктиэлэнэн тахсыбыт саҥа көмөҕө сурук суруйуом. Ыарахан балаһыанньалаах эбиккит, туох кыалларынан көмөлөһө сатыам.

Бырааска наадыйаллар

       Марина К., элбэх оҕолоох ийэ, Мархаттан:

– Сиэним 7 ыйдаах. Ааспыт сыл ахсынньы ыйыттан тохтообокко сөтөллөр. Марха поликлиниката Петровскай аатынан уулуссаҕа баар Оҕо куораттааҕы балыыһатыгар ыыппыта. Онно “Оҕоҕут олус кыра эбит. Туохтан аллергиялыырын быһаарар кыахпыт суох. 3800 солк. төлөөн анаалыс туттарыҥ, ол кэннэ көрүөхпүт” диэбиттэрэ. Кыыһым оҕотун соҕотоҕун иитэр. Мин бэйэм элбэх оҕолоох ийэбин. Мэдэссиинэ национальнай киинигэр көрдөрбүппүтүгэр “обструктивнай бронхит, арааһа, астма быһыылаах” диэн диагноз туруорбуттара. “Направление” биэрэн, балыыһаҕа киллэрэн эмтиэхтэрэ дии санаабыппыт да, суох. Аллерголог бырааска харчы төлөөн көрдөрө сылдьыбыппыт. Эмиэ туһа суох. Оҕобут сөтөлө төрүт ааспат, түүнүн тыына хаайтаран бопторор. Мэдэссиинэ национальнай киинигэр көрдөрө, эмтэнэ киирэригэр көмөлөһүөххүт дуу?

        Семен Березин:

 – Быраас идэлээхпин, урут оҕо хирурунан үлэлээбитим. Эһиги кыһалҕаҕытын өйдүүбүн. Дьокуускайга аллерголог быраас аҕыйах, онуоха эбии билиҥҥи балаһыанньаҕа пульмонология салаатыгар эмтэнэ киирэр уустук. Мэдэссиинэ национальнай  киинигэр көрдөрүнэ, эмтэнэ киирэргэ салалтаҕа “направление” суруйан биэриэм. Ону илдьэ тиийээрин, көмөлөһүөхтэрэ диэн эрэнэбин.

 Кырдьаҕаска-кыаммакка...

         86 саастаах ытык кырдьаҕас, үлэ бэтэрээнэ, 2-с группалаах инбэлиит Мария К. материальнай көмө көрдөһөр:  “Мин 54 сыл эҥкилэ суох атыы-эргиэн эйгэтигэр үлэлээбитим. Дьарҕа ыарыыларым көбөннөр улаханнык эрэйдэнним. Атахтарым иккиэн кыайан уйуттубат буолан хааллылар. Дьиэм-уотум балаһыанньата, олорор усулуобуйам ыарахан. Онон, материальнай көмө көрдөһүөхпүн баҕарабын.

         Семен Березин:

– Ханнык хайысханан эйиэхэ көмө көрүллүөн сөбүн толкуйдуом. Икки хас тэрилтэни кытта сибээстэһэн кэпсэтиэм. Кэлэр нэдиэлэҕэ эрийэн ыйыталаһаар. Этэҥҥэ буол.

Үлэ булуу – кыһалҕа

       Эмтэниигэ, доруобуйа харыстабылыгар сыһыаннаах эрэ буолбакка, араас кыһалҕалаах дьон дьокутааттан көмө көрдөһө кэллэ. Холобур, Дьокуускай куорат олохтооҕо Анатолий К. өр кэмҥэ кыайан үлэ булбакка сылдьар эбит.

       Дьокутаат Семен Березин сайабылыанньаны суруйан туттарарыгар соруйда. Тэрилтэлэргэ мэктиэ сурук биэриэм диэн эрэннэрдэ.

Эпэрээссийэ кэннэ реабилитация

        Ыарахан эпэрээссийэ кэннэ эккин-сииҥҥин чөлүгэр түһэрэргэ, доруобуйаҥ туругун тупсарарга реабилитация улахан суолталаах. 49 саастаах Алексей И. Дьокуускайга сүрэх уустук эпэрээссийэтин ааспыт. Эпэрээссийэ кэннэ реабилатацияҕа көмө көрдөһөр.

        Семен Березин: – Эпэрээссийэ кэннэ реабилитацияны барарга “Социальнай страхование пуондата” путёвка көрөр. Ол путёвканы ыларга көрдөһүү сурук суруйуом. Эппиэтэ билиннэр эрэ, биллэриэхпит.

Инбэлииккэ тахсыы

        “Пневно-фиброз” диагнозтаах, тыҥа ыарыылаах куорат олохтооҕо Алена В. урукку сылларга инбэлииккэ турарга “СМЭК” хамыыһыйатын мэлдьи ааһар эбит. Кэлин уларыйыы буолбутугар 3-с группалаах инбэлииттэн таһаарбыттар, ол оннугар доруобуйатынан хааччахтааҕын туоһулуур ыспараапка биэрбиттэр. Аны туран, Үлэ биржата кини ыарыытыгар сөптөөх үлэни кыайан булан биэрбэт эбит.

         Алена В. бэйэтэ бу курдук кэпсиир: – Быраастар “инбэлииккэ таҕыс, оччоҕо үлэ буларгар көмө баар буолуо” диэн этэллэр. Ыарыыбынан хааччахтаах буоламмын официальнай үлэ булбатаҕым үс сыл буолла. Харчы тиийбэтиттэн быстах үлэлэргэ үлэлиибин. Официальнай үлэҕэ киирэн социальнай бакыаттаах, биэнсийэлээх буолуохпун баҕарабын. Биэс киилэттэн ыараханы көтөҕүө, быыллаах сиргэ үлэлиэ, сүүрүө-көтүө суохтаахпын. Бу ыспараапкабын билиммэттэр”, – диэт, илиитигэр тута сылдьар кумааҕытын көрдөрдө.

        Дьокутаат инбэлииккэ тахсыы, “СМЭК” туспа ирдэбиллээҕин быһааран эттэ. Көрсүһүү кэмигэр куорат биир учаастагын поликлиникатыгар эрийэн кэпсэттэ, Алена В. онно барарыгар сүбэлээтэ.  

        Губинскай уокурук уопсастыбанньыга Наталья Сивцева бу сырыыга эмиэ ыарахан балаһыанньаҕа түбэспит, кыһалҕалаах дьону аҕалан дьокутааты кытта көрсүһүннэрдэ.

         Доруобуйа, социальнай көмүскэл, үлэ уонна нэһилиэнньэ дьарыктаах буолуутун Кэмитиэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччы, СӨ норуодунай дьокутаата Семен Березины кытта көрсүһүүгэ кэлбит дьон  кыһалҕаларын быһааттаран, сүбэ-ама ылан тарҕастылар. Дьокутаат нэһилиэнньэни кытта үлэтэ өссө да салгыы барар.