Дьиҥэ, кыаммат-кырдьаҕас дьону дьукаах олордуу сахаларга былыр-былыр гыттан баара . Өссө Х VII үйэҕэ кыанар сэниэ ыал кырдьаҕас, ыарыһах киһини олордо, көрүүгэ -истиигэ ыл ара устуоруйа чахчыларыгар суруллар.
Билиҥҥи кэмҥэ, биллэн турар, сокуон , нуорма-быраап өттүнэн кыраҕатык кэтээн көрөн “ приёмнай ыал” бырагыраамманы үлэлэтэлл эр. Саха сиригэр олоххо к иирбитэ 10-тан тахса сыл буолла . Чороҥ соҕотох кырдьаҕастар эбэтэр чугас аймахтара суох доруобуйаларынан хааччахтаах дьон (1, 2-с группалаах инбэлииттэр) иитэ , көрө-истэ ылар дьиэ кэргэҥҥэ олоруохтарын сөп.
Наада буолар түгэнигэр квота элбиэн сөп
Дьокуускай куорат социальнай көмүскэлин управлениетын сүрүн исписэлииһэ Саргылаана Петрова
сырдатыгар көрдөстүбүт. При ё мнай ыалга кимнээх олоруохтарын сөбүй? Туох ирдэбиллээҕий?
– Приёмнай ыалга кимнээх олоруохтарын сөбүй?
– Бу бырайыак СӨ сокуонугар олоҕуран, 2013 с. тэриллибитэ. Дьахталларга – 55-тэн, эр дьоҥҥо 60-тан тахса саастаах уонна бэйэлэрин кыайан көрүнэр кыаҕа суох, сокуоннай саастарын туолбут 1, 2-с группалаах инбэлииттэр приёмнай ыалга олоруохтарын сөп. Саха сирин олохтоохторо буолуохтаахтар .
Билигин чааһынай пансионат, интэринээт элбээтэ . Олор бааллара , биллэн турар , үчүгэй. Ол гынан баран сорох кырдьаҕастар дьиэ усулуобуйатыгар дьону кытта чугастык алтыһан олоруохтарын баҕараллар. Эбэ , эһ э оҥостоору кырдьаҕастары пансионаттан ылбыт дьон бааллар . Холобур , Е.Васильева 2017 сылтан соҕотох кырдьаҕаһы Р. ( омуга – узбек, быраас идэлээх ) кө р өр-истэр, биир дьиэ кэргэн буолан олороллор .
– Туох ирдэбиллээҕий?
– Чугас аймах буолара көҥүллэммэт. Кырдьаҕас, инбэлиит дьону олордор ыал социальнай көрү ү- истии киинигэр бэлэмнэниини ааспыт буолуохтаах . Босхо ыытыллар , кылгас кэмнээх . Дьокуускайга 28 квота баар , билиҥҥи туругунан 25 киһи приёмнай ыалга олорор . Наада буолар түгэнигэр квота эбиллиэн сөп.
Биллэн турар , кэккэ ирдэбиллээх . Холобур , дьиэ кэргэн олордор усулуобуйаны тэрийиэхтээх . Ол курдук , туспа хос ирдэнэр . Приёмнай ыалга олоруон баҕалаах дьон уочаракка тураллар , ааттара-суоллара реестргэ киирэр . Хамыыһыйа көрө р . Өскө докумуон барыта толору баар , сөп түбэһэр буоллаҕына, бииргэ олорбутунан бараллар .
– Дуогабар хас сылга түһэрсиллэрий?
– Үс ө р үттээх дуогабар түһэрсиллэр: социальнай көмүскэл тэрилтэтэ , саастаах киһи/инбэлиит уонна приёмнай ыал . Биир сылга болдьохтоох . Өскөтүн тапсан олорор , олордор усулуобуйалара эппиэттиир буоллаҕына, уһатыллар. Араас түгэн баар буолар . Болдьоҕун иннинэ көтү р үллүбүт
дуогабардар эмиэ бааллар .
Сү р үн исписэлиис кэлин приёмнай ыалга олоруон да, приёмнай ыал буолуон да баҕалаахтар элбээн иһэллэрин бэлиэтээтэ .
Иннокентий Коротких : “Баҕалаах элбии р ”
Олох уустук. Кырдьар сааска чороҥ соҕотох хаалар – улахан кыһалҕа. Үйэлэрин тухары көҥүллүк сылдьан үлэлээн-хамсаан баран кыаммат буоллахтарына, таас дьиэҕэ интэринээт, пансиот кыараҕас хосторугар “хаайтарар” саныахха ыарахан. Үгүс кырдьаҕастар маны олус ыарыылаахтык ылыналлар, кырдьар саастарыгар сылаас холумтаннаах дьиэ кэргэҥҥэ олоруохтарын, өйөһөр-өйдөһөр чугас дьонноох буолуохтарын баҕараллар.
Кырдьаҕастар, инбэлииттэр интэринээт-дьиэлэригэр уочараты кыччатар туһуттан уонна көрүүтэ-истиитэ суох соҕотох хаалбыт, кыаммат дьон олоҕун чэпчэтэр сыалтан, кинилэри көрө-харайа ылар дьиэ кэргэттэри судаарыстыба өйүүр.
Ол курдук, б у сыл балаҕан ыйын 1 күнүн туругунан , Дьокуускайга 25 киһи приёмнай дьиэ кэргэҥҥэ олорор. Өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн – 237 киһи. Ордук элбэх приёмнай ыал Тааттаҕа, Уус Алдаҥҥа баар а бэлиэт энэр.
Эрдэ эппиппит курдук, бу бырагыраама үлэлээбитэ балай эмэ буолла. Баҕалаах элбии турар дуо?
Иннокентий Коротких, СӨ Үлэҕэ уонна социальнай сайдыыга миниистири солбуйааччы :
– Биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр при ё мнай дьиэ кэргэн института 2013 сылтан үлэлиир. Ордук кэлиҥҥи сылларга бу социальнай өйөбүлгэ наадыйааччы ахсаана элбии турар ын бэлиэтиибит : кырдьаҕастар да өттүлэриттэн, көрө-истэ , олордо ылыан баҕалаахтар да өттүлэриттэн .
При ё мнай ыал – социальнай көрүүнэн-истиинэн, эппиэтинэһинэн эрэ муҥурдаммат. Кырдьаҕас, кыаммат киһи дьиэ кэргэҥҥэ олороругар, сөптөөх болҕомтону ыларыгар усулуобуйаны тэрийии буолар.
Ил Түмэн өйөөбүтэ
Соҕотох кырдьаҕастары приёмнай ыалга олордууну тэрийии туһунан сокуону Ил Түмэн 2013 сыллаахха ылыммыта. Ити кэмҥэ маннык сокуон Уһук Илиҥҥэ эрэ буолбакка, дойду үрдүнэн биир бастакынан ылыллыбыта.
Норуот дьокутааттара бу сокуону олоххо киллэрэн, тута 3 сыалы ситиспиттэрэ: бастатан туран, кырдьаҕастар интэринээт-дьиэлэригэр уочараты аччаппыттара, соҕотох кырдьаҕастар олороллоругар табыгастаах усулуобуйаны тэрийбиттэрэ, ону таһынан приёмнай ыалларга судаарыстыбаннай көмө харчы көрүллэрин ситиспиттэрэ.
2025 сылга приёмнай ыалга көрүллэр төлөбүр ыйга 25 866,0 солк. тэҥнэһэр (илиигэ ылаллара).
2021 сылтан приёмнай ыалларга 1, 2-с группалаах инбэлииттэр олорор кыахтаммыттара. Доруобуйатынан хааччахтаах дьон соҕотох хаалбатын, дьиэ кэргэн чилиэнэ буолан толору көрүүнү-истиини, болҕомтону, сылаас сыһыаны ылалларын туһугар маннык дьаһалы ылыммыттара.
Уларыйыылар
Бу сыл саҥатыгар СӨ Бырабыыталыстыбата кырдьаҕас-кыаммат, доруобуйаларынан хааччахтаах дьону олордор ыаллары тэрийии балаһыанньатыгар уларытыылары киллэрбитэ. Бу туһунан СӨ Үлэҕэ уонна социальнай сайдыыга министиэристибэтэ эрдэ иһитиннэрэн турар.
Приёмнай ыалга, биллэн турар, ирдэбил бөҕө баар. Быйылгыттан саҕалаан урут ирдэниллэр докумуоннары таһынан приёмнай ыал кырдьаҕас-кыаммат дьону көрүүгэ анал үөрэҕи ааспыт буолуохтаах. Үөрэх босхо ыытыллар, кылгас кэмнээх. Ону таһынан, кырдьаҕас, доруобуйаларынан хааччахтаах дьон социальнай көрүүгэ-истиигэ наадыйар түһүмэххэ киирэр буолуохтаахтар. Кырдьаҕастар сокуоннай бэрэстэбиитэллэрэ олорор сирдэрин дьаһалтатыгар сайабылыанньа толорон илдьэллэр. Сайабылыанньаны электроннай варианынан эмиэ ыытыахха сөп.
Бэйэлэрин кыайан көрүнэр кыахтара суох дьон эмиэ приёмнай ыалга иитиллиэхтэрин сөп. Үс өрүттээх дуогабарга “кырдьаҕас киһи опекуна” диэн түһүмэх баар буолла. Кэргэннэрэ уонна сиэннэрэ “приёмнай ыал” статуһун ылбаттар. Ыраах аймах буолуон сөп.
Приёмнай ыал буоллулар да, кырдьаҕаһы (доруобуйатынан хааччахтаах дьону) кытта мэлдьи бииргэ олороллор, көҥүлэ суох дьиэлэриттэн таһааран кэбиспэттэр, уопсай хаһаайыстыбалаах буолаллар.
***
Саха сиригэр приёмнай ыал бырагыраа м мата б у курдук үлэлии турар. Сылаас дьиэ, истиҥ-иһирэх эйгэ, чугас сыһыан биирдии киһиэхэ, ордук биһиги аҕам саастаахтарбытыгар, наада буоларын умнарбыт табыллыбат.
Диана КЛЕПАНДИНА.
Информация о материале
Диана Клепандина
Диана Клепандина
09.10.25 18:22
Дьиҥэ, кыаммат-кырдьаҕас дьону дьукаах олордуу сахаларга былыр-былыр гыттан баара . Өссө Х VII үйэҕэ кыанар сэниэ ыал кырдьаҕас, ыарыһах киһини олордо, көрүүгэ -истиигэ ыл ара устуоруйа чахчыларыгар суруллар.
Билиҥҥи кэмҥэ, биллэн турар, сокуон , нуорма-быраап өттүнэн кыраҕатык кэтээн көрөн “ приёмнай ыал” бырагыраамманы үлэлэтэлл эр. Саха сиригэр олоххо к иирбитэ 10-тан тахса сыл буолла . Чороҥ соҕотох кырдьаҕастар эбэтэр чугас аймахтара суох доруобуйаларынан хааччахтаах дьон (1, 2-с группалаах инбэлииттэр) иитэ , көрө-истэ ылар дьиэ кэргэҥҥэ олоруохтарын сөп.
Наада буолар түгэнигэр квота элбиэн сөп
Дьокуускай куорат социальнай көмүскэлин управлениетын сүрүн исписэлииһэ Саргылаана Петрова
сырдатыгар көрдөстүбүт. При ё мнай ыалга кимнээх олоруохтарын сөбүй? Туох ирдэбиллээҕий?
– Приёмнай ыалга кимнээх олоруохтарын сөбүй?
– Бу бырайыак СӨ сокуонугар олоҕуран, 2013 с. тэриллибитэ. Дьахталларга – 55-тэн, эр дьоҥҥо 60-тан тахса саастаах уонна бэйэлэрин кыайан көрүнэр кыаҕа суох, сокуоннай саастарын туолбут 1, 2-с группалаах инбэлииттэр приёмнай ыалга олоруохтарын сөп. Саха сирин олохтоохторо буолуохтаахтар .
Билигин чааһынай пансионат, интэринээт элбээтэ . Олор бааллара , биллэн турар , үчүгэй. Ол гынан баран сорох кырдьаҕастар дьиэ усулуобуйатыгар дьону кытта чугастык алтыһан олоруохтарын баҕараллар. Эбэ , эһ э оҥостоору кырдьаҕастары пансионаттан ылбыт дьон бааллар . Холобур , Е.Васильева 2017 сылтан соҕотох кырдьаҕаһы Р. ( омуга – узбек, быраас идэлээх ) кө р өр-истэр, биир дьиэ кэргэн буолан олороллор .
– Туох ирдэбиллээҕий?
– Чугас аймах буолара көҥүллэммэт. Кырдьаҕас, инбэлиит дьону олордор ыал социальнай көрү ү- истии киинигэр бэлэмнэниини ааспыт буолуохтаах . Босхо ыытыллар , кылгас кэмнээх . Дьокуускайга 28 квота баар , билиҥҥи туругунан 25 киһи приёмнай ыалга олорор . Наада буолар түгэнигэр квота эбиллиэн сөп.
Биллэн турар , кэккэ ирдэбиллээх . Холобур , дьиэ кэргэн олордор усулуобуйаны тэрийиэхтээх . Ол курдук , туспа хос ирдэнэр . Приёмнай ыалга олоруон баҕалаах дьон уочаракка тураллар , ааттара-суоллара реестргэ киирэр . Хамыыһыйа көрө р . Өскө докумуон барыта толору баар , сөп түбэһэр буоллаҕына, бииргэ олорбутунан бараллар .
– Дуогабар хас сылга түһэрсиллэрий?
– Үс ө р үттээх дуогабар түһэрсиллэр: социальнай көмүскэл тэрилтэтэ , саастаах киһи/инбэлиит уонна приёмнай ыал . Биир сылга болдьохтоох . Өскөтүн тапсан олорор , олордор усулуобуйалара эппиэттиир буоллаҕына, уһатыллар. Араас түгэн баар буолар . Болдьоҕун иннинэ көтү р үллүбүт
дуогабардар эмиэ бааллар .
Сү р үн исписэлиис кэлин приёмнай ыалга олоруон да, приёмнай ыал буолуон да баҕалаахтар элбээн иһэллэрин бэлиэтээтэ .
Иннокентий Коротких : “Баҕалаах элбии р ”
Олох уустук. Кырдьар сааска чороҥ соҕотох хаалар – улахан кыһалҕа. Үйэлэрин тухары көҥүллүк сылдьан үлэлээн-хамсаан баран кыаммат буоллахтарына, таас дьиэҕэ интэринээт, пансиот кыараҕас хосторугар “хаайтарар” саныахха ыарахан. Үгүс кырдьаҕастар маны олус ыарыылаахтык ылыналлар, кырдьар саастарыгар сылаас холумтаннаах дьиэ кэргэҥҥэ олоруохтарын, өйөһөр-өйдөһөр чугас дьонноох буолуохтарын баҕараллар.
Кырдьаҕастар, инбэлииттэр интэринээт-дьиэлэригэр уочараты кыччатар туһуттан уонна көрүүтэ-истиитэ суох соҕотох хаалбыт, кыаммат дьон олоҕун чэпчэтэр сыалтан, кинилэри көрө-харайа ылар дьиэ кэргэттэри судаарыстыба өйүүр.
Ол курдук, б у сыл балаҕан ыйын 1 күнүн туругунан , Дьокуускайга 25 киһи приёмнай дьиэ кэргэҥҥэ олорор. Өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн – 237 киһи. Ордук элбэх приёмнай ыал Тааттаҕа, Уус Алдаҥҥа баар а бэлиэт энэр.
Эрдэ эппиппит курдук, бу бырагыраама үлэлээбитэ балай эмэ буолла. Баҕалаах элбии турар дуо?
Иннокентий Коротких, СӨ Үлэҕэ уонна социальнай сайдыыга миниистири солбуйааччы :
– Биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр при ё мнай дьиэ кэргэн института 2013 сылтан үлэлиир. Ордук кэлиҥҥи сылларга бу социальнай өйөбүлгэ наадыйааччы ахсаана элбии турар ын бэлиэтиибит : кырдьаҕастар да өттүлэриттэн, көрө-истэ , олордо ылыан баҕалаахтар да өттүлэриттэн .
При ё мнай ыал – социальнай көрүүнэн-истиинэн, эппиэтинэһинэн эрэ муҥурдаммат. Кырдьаҕас, кыаммат киһи дьиэ кэргэҥҥэ олороругар, сөптөөх болҕомтону ыларыгар усулуобуйаны тэрийии буолар.
Ил Түмэн өйөөбүтэ
Соҕотох кырдьаҕастары приёмнай ыалга олордууну тэрийии туһунан сокуону Ил Түмэн 2013 сыллаахха ылыммыта. Ити кэмҥэ маннык сокуон Уһук Илиҥҥэ эрэ буолбакка, дойду үрдүнэн биир бастакынан ылыллыбыта.
Норуот дьокутааттара бу сокуону олоххо киллэрэн, тута 3 сыалы ситиспиттэрэ: бастатан туран, кырдьаҕастар интэринээт-дьиэлэригэр уочараты аччаппыттара, соҕотох кырдьаҕастар олороллоругар табыгастаах усулуобуйаны тэрийбиттэрэ, ону таһынан приёмнай ыалларга судаарыстыбаннай көмө харчы көрүллэрин ситиспиттэрэ.
2025 сылга приёмнай ыалга көрүллэр төлөбүр ыйга 25 866,0 солк. тэҥнэһэр (илиигэ ылаллара).
2021 сылтан приёмнай ыалларга 1, 2-с группалаах инбэлииттэр олорор кыахтаммыттара. Доруобуйатынан хааччахтаах дьон соҕотох хаалбатын, дьиэ кэргэн чилиэнэ буолан толору көрүүнү-истиини, болҕомтону, сылаас сыһыаны ылалларын туһугар маннык дьаһалы ылыммыттара.
Уларыйыылар
Бу сыл саҥатыгар СӨ Бырабыыталыстыбата кырдьаҕас-кыаммат, доруобуйаларынан хааччахтаах дьону олордор ыаллары тэрийии балаһыанньатыгар уларытыылары киллэрбитэ. Бу туһунан СӨ Үлэҕэ уонна социальнай сайдыыга министиэристибэтэ эрдэ иһитиннэрэн турар.
Приёмнай ыалга, биллэн турар, ирдэбил бөҕө баар. Быйылгыттан саҕалаан урут ирдэниллэр докумуоннары таһынан приёмнай ыал кырдьаҕас-кыаммат дьону көрүүгэ анал үөрэҕи ааспыт буолуохтаах. Үөрэх босхо ыытыллар, кылгас кэмнээх. Ону таһынан, кырдьаҕас, доруобуйаларынан хааччахтаах дьон социальнай көрүүгэ-истиигэ наадыйар түһүмэххэ киирэр буолуохтаахтар. Кырдьаҕастар сокуоннай бэрэстэбиитэллэрэ олорор сирдэрин дьаһалтатыгар сайабылыанньа толорон илдьэллэр. Сайабылыанньаны электроннай варианынан эмиэ ыытыахха сөп.
Бэйэлэрин кыайан көрүнэр кыахтара суох дьон эмиэ приёмнай ыалга иитиллиэхтэрин сөп. Үс өрүттээх дуогабарга “кырдьаҕас киһи опекуна” диэн түһүмэх баар буолла. Кэргэннэрэ уонна сиэннэрэ “приёмнай ыал” статуһун ылбаттар. Ыраах аймах буолуон сөп.
Приёмнай ыал буоллулар да, кырдьаҕаһы (доруобуйатынан хааччахтаах дьону) кытта мэлдьи бииргэ олороллор, көҥүлэ суох дьиэлэриттэн таһааран кэбиспэттэр, уопсай хаһаайыстыбалаах буолаллар.
***
Саха сиригэр приёмнай ыал бырагыраа м мата б у курдук үлэлии турар. Сылаас дьиэ, истиҥ-иһирэх эйгэ, чугас сыһыан биирдии киһиэхэ, ордук биһиги аҕам саастаахтарбытыгар, наада буоларын умнарбыт табыллыбат.
Диана КЛЕПАНДИНА.
Дьиҥэ, кыаммат-кырдьаҕас дьону дьукаах олордуу сахаларга былыр-былыр гыттан баара . Өссө Х VII үйэҕэ кыанар сэниэ ыал кырдьаҕас, ыарыһах киһини олордо, көрүүгэ -истиигэ ыл ара устуоруйа чахчыларыгар суруллар.
Билиҥҥи кэмҥэ, биллэн турар, сокуон , нуорма-быраап өттүнэн кыраҕатык кэтээн көрөн “ приёмнай ыал” бырагыраамманы үлэлэтэлл эр. Саха сиригэр олоххо к иирбитэ 10-тан тахса сыл буолла . Чороҥ соҕотох кырдьаҕастар эбэтэр чугас аймахтара суох доруобуйаларынан хааччахтаах дьон (1, 2-с группалаах инбэлииттэр) иитэ , көрө-истэ ылар дьиэ кэргэҥҥэ олоруохтарын сөп.
Наада буолар түгэнигэр квота элбиэн сөп
Дьокуускай куорат социальнай көмүскэлин управлениетын сүрүн исписэлииһэ Саргылаана Петрова
сырдатыгар көрдөстүбүт. При ё мнай ыалга кимнээх олоруохтарын сөбүй? Туох ирдэбиллээҕий?
– Приёмнай ыалга кимнээх олоруохтарын сөбүй?
– Бу бырайыак СӨ сокуонугар олоҕуран, 2013 с. тэриллибитэ. Дьахталларга – 55-тэн, эр дьоҥҥо 60-тан тахса саастаах уонна бэйэлэрин кыайан көрүнэр кыаҕа суох, сокуоннай саастарын туолбут 1, 2-с группалаах инбэлииттэр приёмнай ыалга олоруохтарын сөп. Саха сирин олохтоохторо буолуохтаахтар .
Билигин чааһынай пансионат, интэринээт элбээтэ . Олор бааллара , биллэн турар , үчүгэй. Ол гынан баран сорох кырдьаҕастар дьиэ усулуобуйатыгар дьону кытта чугастык алтыһан олоруохтарын баҕараллар. Эбэ , эһ э оҥостоору кырдьаҕастары пансионаттан ылбыт дьон бааллар . Холобур , Е.Васильева 2017 сылтан соҕотох кырдьаҕаһы Р. ( омуга – узбек, быраас идэлээх ) кө р өр-истэр, биир дьиэ кэргэн буолан олороллор .
– Туох ирдэбиллээҕий?
– Чугас аймах буолара көҥүллэммэт. Кырдьаҕас, инбэлиит дьону олордор ыал социальнай көрү ү- истии киинигэр бэлэмнэниини ааспыт буолуохтаах . Босхо ыытыллар , кылгас кэмнээх . Дьокуускайга 28 квота баар , билиҥҥи туругунан 25 киһи приёмнай ыалга олорор . Наада буолар түгэнигэр квота эбиллиэн сөп.
Биллэн турар , кэккэ ирдэбиллээх . Холобур , дьиэ кэргэн олордор усулуобуйаны тэрийиэхтээх . Ол курдук , туспа хос ирдэнэр . Приёмнай ыалга олоруон баҕалаах дьон уочаракка тураллар , ааттара-суоллара реестргэ киирэр . Хамыыһыйа көрө р . Өскө докумуон барыта толору баар , сөп түбэһэр буоллаҕына, бииргэ олорбутунан бараллар .
– Дуогабар хас сылга түһэрсиллэрий?
– Үс ө р үттээх дуогабар түһэрсиллэр: социальнай көмүскэл тэрилтэтэ , саастаах киһи/инбэлиит уонна приёмнай ыал . Биир сылга болдьохтоох . Өскөтүн тапсан олорор , олордор усулуобуйалара эппиэттиир буоллаҕына, уһатыллар. Араас түгэн баар буолар . Болдьоҕун иннинэ көтү р үллүбүт
дуогабардар эмиэ бааллар .
Сү р үн исписэлиис кэлин приёмнай ыалга олоруон да, приёмнай ыал буолуон да баҕалаахтар элбээн иһэллэрин бэлиэтээтэ .
Иннокентий Коротких : “Баҕалаах элбии р ”
Олох уустук. Кырдьар сааска чороҥ соҕотох хаалар – улахан кыһалҕа. Үйэлэрин тухары көҥүллүк сылдьан үлэлээн-хамсаан баран кыаммат буоллахтарына, таас дьиэҕэ интэринээт, пансиот кыараҕас хосторугар “хаайтарар” саныахха ыарахан. Үгүс кырдьаҕастар маны олус ыарыылаахтык ылыналлар, кырдьар саастарыгар сылаас холумтаннаах дьиэ кэргэҥҥэ олоруохтарын, өйөһөр-өйдөһөр чугас дьонноох буолуохтарын баҕараллар.
Кырдьаҕастар, инбэлииттэр интэринээт-дьиэлэригэр уочараты кыччатар туһуттан уонна көрүүтэ-истиитэ суох соҕотох хаалбыт, кыаммат дьон олоҕун чэпчэтэр сыалтан, кинилэри көрө-харайа ылар дьиэ кэргэттэри судаарыстыба өйүүр.
Ол курдук, б у сыл балаҕан ыйын 1 күнүн туругунан , Дьокуускайга 25 киһи приёмнай дьиэ кэргэҥҥэ олорор. Өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн – 237 киһи. Ордук элбэх приёмнай ыал Тааттаҕа, Уус Алдаҥҥа баар а бэлиэт энэр.
Эрдэ эппиппит курдук, бу бырагыраама үлэлээбитэ балай эмэ буолла. Баҕалаах элбии турар дуо?
Иннокентий Коротких, СӨ Үлэҕэ уонна социальнай сайдыыга миниистири солбуйааччы :
– Биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр при ё мнай дьиэ кэргэн института 2013 сылтан үлэлиир. Ордук кэлиҥҥи сылларга бу социальнай өйөбүлгэ наадыйааччы ахсаана элбии турар ын бэлиэтиибит : кырдьаҕастар да өттүлэриттэн, көрө-истэ , олордо ылыан баҕалаахтар да өттүлэриттэн .
При ё мнай ыал – социальнай көрүүнэн-истиинэн, эппиэтинэһинэн эрэ муҥурдаммат. Кырдьаҕас, кыаммат киһи дьиэ кэргэҥҥэ олороругар, сөптөөх болҕомтону ыларыгар усулуобуйаны тэрийии буолар.
Ил Түмэн өйөөбүтэ
Соҕотох кырдьаҕастары приёмнай ыалга олордууну тэрийии туһунан сокуону Ил Түмэн 2013 сыллаахха ылыммыта. Ити кэмҥэ маннык сокуон Уһук Илиҥҥэ эрэ буолбакка, дойду үрдүнэн биир бастакынан ылыллыбыта.
Норуот дьокутааттара бу сокуону олоххо киллэрэн, тута 3 сыалы ситиспиттэрэ: бастатан туран, кырдьаҕастар интэринээт-дьиэлэригэр уочараты аччаппыттара, соҕотох кырдьаҕастар олороллоругар табыгастаах усулуобуйаны тэрийбиттэрэ, ону таһынан приёмнай ыалларга судаарыстыбаннай көмө харчы көрүллэрин ситиспиттэрэ.
2025 сылга приёмнай ыалга көрүллэр төлөбүр ыйга 25 866,0 солк. тэҥнэһэр (илиигэ ылаллара).
2021 сылтан приёмнай ыалларга 1, 2-с группалаах инбэлииттэр олорор кыахтаммыттара. Доруобуйатынан хааччахтаах дьон соҕотох хаалбатын, дьиэ кэргэн чилиэнэ буолан толору көрүүнү-истиини, болҕомтону, сылаас сыһыаны ылалларын туһугар маннык дьаһалы ылыммыттара.
Уларыйыылар
Бу сыл саҥатыгар СӨ Бырабыыталыстыбата кырдьаҕас-кыаммат, доруобуйаларынан хааччахтаах дьону олордор ыаллары тэрийии балаһыанньатыгар уларытыылары киллэрбитэ. Бу туһунан СӨ Үлэҕэ уонна социальнай сайдыыга министиэристибэтэ эрдэ иһитиннэрэн турар.
Приёмнай ыалга, биллэн турар, ирдэбил бөҕө баар. Быйылгыттан саҕалаан урут ирдэниллэр докумуоннары таһынан приёмнай ыал кырдьаҕас-кыаммат дьону көрүүгэ анал үөрэҕи ааспыт буолуохтаах. Үөрэх босхо ыытыллар, кылгас кэмнээх. Ону таһынан, кырдьаҕас, доруобуйаларынан хааччахтаах дьон социальнай көрүүгэ-истиигэ наадыйар түһүмэххэ киирэр буолуохтаахтар. Кырдьаҕастар сокуоннай бэрэстэбиитэллэрэ олорор сирдэрин дьаһалтатыгар сайабылыанньа толорон илдьэллэр. Сайабылыанньаны электроннай варианынан эмиэ ыытыахха сөп.
Бэйэлэрин кыайан көрүнэр кыахтара суох дьон эмиэ приёмнай ыалга иитиллиэхтэрин сөп. Үс өрүттээх дуогабарга “кырдьаҕас киһи опекуна” диэн түһүмэх баар буолла. Кэргэннэрэ уонна сиэннэрэ “приёмнай ыал” статуһун ылбаттар. Ыраах аймах буолуон сөп.
Приёмнай ыал буоллулар да, кырдьаҕаһы (доруобуйатынан хааччахтаах дьону) кытта мэлдьи бииргэ олороллор, көҥүлэ суох дьиэлэриттэн таһааран кэбиспэттэр, уопсай хаһаайыстыбалаах буолаллар.
***
Саха сиригэр приёмнай ыал бырагыраа м мата б у курдук үлэлии турар. Сылаас дьиэ, истиҥ-иһирэх эйгэ, чугас сыһыан биирдии киһиэхэ, ордук биһиги аҕам саастаахтарбытыгар, наада буоларын умнарбыт табыллыбат.
Диана КЛЕПАНДИНА.
0
0
0
0
0
0
