Устуоруйа чахчытын кытта бырааһынньыгы ситимниир уһун кэмҥэ табыллыбатаҕа. Тыйыс айылҕа бэйэтин сокуоннарын киллэрбитэ. Балаҕан ыйын бүтүүтэ Саха Сирин халлаана биллэ уларыйар, ардахтар уонна туманнар түһэллэр. 2009 сыллаахха күүстээх ардах бырааһынньык настарыанньатын ыспыт, онон салюту оҥорботохтор. Ол кэнниттэн куорат былааһа Дьокуускай күнүн балаҕан ыйын иккис өрөбүлүгэр бэлиэтиири муударайдык быһаарыммыт.
Бу устуоруйаны уонна олохтоохторго табыгастаах буолууну холбуур быһаарыы буолар. Быйылгы бырааһынньык ураты суолталаах. Куорат төрдүс үйэтигэр үктэнээри бэлэмнэнэр, Хотугу сир билимин киинин эрэ буолбакка, Беринг, Лаптевтар уонна Дежнев курдук улуу эспэдииссийэлэр саҕаламмыт сирдэрин быһыытынан статуһун сүтэрбэккэ илдьэ сылдьар.
Прагматик төннүүтэ
Евгений Григорьев болдьоҕун иннинэ уурайан, Дмитрий Садовников ананан Дьокуускайы салайан эрэр. Кини кандидатуратын өрөспүүбүлүкэ баһылыга Айсен Николаев киллэрбитэ уонна Куорат дууматын дьокутааттара (баартыйаттан 25 киһиттэн 23 куолаһы) сүүс бырыһыан кэриэтэ өйөөбүттэрэ. Куорат олохтоохторугар саҥа баһылык хаһаайыстыбаннай сыһыаннаах буолууга төннүү бэлиэтинэн буолла.
Дмитрий Садовников уратыта диэн муниципальнай сулууспа бары үктэллэрин ааспыт салайааччынан буолар: ыччаты кытта үлэттэн Сайсары уокурук салалтатыгар тиийэ. Кэлиҥҥи сылларга кини өрөспүүбүлүкэ бырабыыталыстыбатын бастакы солбуйааччытын дуоһунаһыгар улахан тутуулары уонна ОДьКХ-ны сүрүннээбитэ.
Хаһаайын хараҕынан көрүү
Саҥа хамаанда үлэтин бастакы ыйдарыгар каадырдар уларыйыылара уонна салайыы парадигмата уларыйбыта бэлиэтэммитэ. Баһылык ордук хос тыла суох улахан муниципальнай тэрилтэлэр салалталарын уларыппыта. «Ритуал» МБУ холобура итинтэн сиэттэрэр: урукку дириэктэр «үйэлээх мөкү быһыы уонна бөх» иһин үлэтиттэн ууратыллыбыта. Саҥа анаммыт дьоҥҥо билигин чопчу усулуобуйа туруоруллар — үтүө түмүк наада.
Ордук элбэх кэпсэтиини таһаарбыт хардыылартан биирдэстэрэ соторутааҕыта тахсыбыт «чөҥөчөх» бирикээһэ буолла. Садовников уокуруктар икки ардыларыгар күрэхтэһии биллэрдэ: ким түргэнник 100-тэн итэҕэһэ суох чөҥөчөҕү түөрэн ылан, сирин-уотун тупсаран, хаартысканан бигэргэммит отчуоту тиэрдибит 2 мөлүйүөн солк. бириэмийэни ылыаҕа.
Каадырга сыһыаннаах быһаарыылар ыраах территориялары тумнубаттар. Соторутааҕыта Хатас нэһилиэгин баһылыгынан Семен Игнатьев ананна. Билигин кини олохтоох тыа хаһаайыстыбатын уонна урбааны сайыннарыахтаах, ол кытыы сирдэр киинтэн логистика өттүнэн тутулуктарын намтатыахтаах.
Кини иннинэ үлэлии сылдьыбыт Евгений Пермяков Дьокуускай куорат мэрин солбуйааччытынан ананна. Кини тыа хаһаайыстыбатын, атыы-эргиэн уонна урбаан боппуруостарын салайыа.
«Ыраас куорат хас биирдиибититтэн саҕаланар!»
Дьокуускай күнүн көрсө мэрия көҕүлээһининэн сыл саамай маассабай субуотунньуга буолан ааста. Улахан тэрилтэлэр үлэһиттэрэ, урбаанньыттар, оскуола оҕолоро уонна актыбыыстар күргүөмүнэн таҕыстылар.
Баһылык салайааччыларга тэрээһин суолтатын быһаарда уонна айымньылаахтык сыһыаннаһарга ыҥырда: «Эһигини үлэ көрүҥүнэн хааччахтаабаппыт. Субуотунньук диэн мөһөөччүктээх сылдьан фантик хомуйуу буолбатах. Уокуруккутугар быраҕыллыбыт сарайдар баар буоллахтарына, ону көтүрэн, таһааран кэбиһиэххитин сөп. Айымньылаахтык, хаһаайын хараҕынан көрөн сыһыаннаһыахха наада», — диэтэ Дмитрий Садовников.
«Биир санаанан салайтаран кыттыһан, мунньуллубут бөҕү хомуйан, тапталлаах куораппыт төрөөбүт күнүн ыраас уонна тупсаҕай көрүҥнээх көрсүөҕүҥ. Ыраас куорат хас биирдиибититтэн саҕаланар!» — диэн тэрийээччилэр Дьокуускай олохтоохторугар туһаайан эппиттэрэ.
Ыалдьытымсах эйгэ архитектуратын торума
Кэлиҥҥи сылга Дьокуускай уопсастыбаннай эйгэтин каартата төрдүттэн уларыйда. «Олох-дьаһах инфраструктурата» нассынаалынай бырайыак иһинэн киирэр «Табыгастаах куорат эйгэтин тэрийии» федеральнай бырайыагы олоххо киллэрии көмөтүнэн уонунан тыһыынча олохтоох сынньанар саҥа сирдэннэ.
Можайскай уулуссаҕа Юрий Гагарин сквера: манна улахан реконструкция түмүктэнэн эрэр. Аа-дьуо дьаарбайарга аналлаах аллеялар, инклюзивнай оҕо былаһааккалара, аһаҕас халлаан анныгар турар быыстапкалыыр сирдэр баар буоллулар. Ону таһынан, пааматынньыктар саҥардылыннылар: бастакы космонавт бүүһэ, устуоруйаҕа киирбит сөмөлүөт куоппуйата уонна «Аляска — Сибиир» салгын тыраассатын дьоруойдарыгар аналлаах стела турдулар.
«Күн Көрсүү» этно-комплекс: туристарга уонна куорат олохтоохторугар анаан саҥа тардыылаах сир быһыытынан аһыллан, саха норуотун култууратын кытта билсэр былаһааккаҕа кубулуйда.
Таалай күөл аттыгар «Обнаженные сердца» сквер: чуумпу сынньанар сир быһыытынан толору саҥардылынна.
Роман Дмитриев набережнайа уонна Өрөспүүбүлүкэ болуоссата: бу сүрүн локациялар былырыын нассынаалынай бырайыак чэрчитинэн саҥардыллыбыттара, ол эрээри, Дмитрий Садовников салалтатынан кинилэргэ аныгы сырдатыы уонна куттал суох буолуутун систиэмэтэ холбонон, киин куорат киэһээҥҥи олоҕун дьиҥнээх кииннэригэр кубулуйдулар.
Куорат 400 сылын көрсөр
Дьокуускай дьаһалтатын биир сүрүн сыалынан-соругунан 2028 сылга (куорат төрүттэммитэ 400 сылын бэлиэтииригэр) куораты тупсарыы, бэрээдэктээһин буолар. Бэлэмнэнии күүстээх тэтиминэн бара турар. Баһылык этэринэн, эһиил федеральнай бырагырааманан тутуллар икки саҥа, аныгы оскуола аанын тэлэччи аһыаҕа.
Эргэ мас дьиэлэри көтүрүү быһаарыллан эрэр. Дмитрий Садовников хамаандата хаарбах дьиэлэртэн дьону көһөрүү кыраапыгын хаттаан көрдө уонна хомунаалынай ситимнэр кыамталарыгар сөп түбэһиннэрэн уларытын биэрдилэр. Суолларга ураты болҕомто ууруллар. Ол курдук, массыына суолларын дьыалатын дьаһайар саҥа солбуйааччы кыһын үлэлиэхтээх тиэхиньикэлэри бэлэмнээн көрө-истэ сылдьар.
2026 сыллааҕы Дьокуускай күнэ киэҥ култуурунай бырагыраамалаах, кэнсиэртэрдээх, араас бэстибээллэрдээх. Сылдьыҥ, сэргэхсийиҥ!
Галина МАТВЕЕВА
Ааптар хаартыскаҕа түһэриилэрэ
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
