Спорт

XXII төгүлүн ыытыллар «Манчаары оонньуулара» Спартакиаданы тэрийээччилэр бэлиэтииллэринэн, СӨ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников “Манчаары Оонньууларын” балаһыанньатыгар илии баттаата. Күрэхтэр эмиэ урукку курдук 11 көрүҥүнэн барыахтара: хапсаҕай, мас тардыһыыта, сахалыы ыстаныы, чэпчэки атлетика, национальнай многоборье, хотугу многоборье, буулдьанан ытыы, ох саанан ытыы, национальнай остуол оонньуулара, гиирэ успуорда уонна ат сүүрдүүтэ.  

XXII-с спартакиада 3 түһүмэҕинэн ыытыллыаҕа: улуустарга сүүмэрдиир күрэхтэр, өрөспүүбүлүкэтээҕи квалификациялыыр күрэхтэр уонна түмүктүүр финал чааһа. Финал Таатта Ытык Күөлүгэр от ыйын 1-6 күннэригэр буолуоҕа. Улуустар хамаандаларын састааба квалификациялыыр күрэхтэр  түмүктэринэн ылбыт путевкаларынан быһаарыллыаҕа. Манна биири чорботон бэлиэтиир оруннаах: путевка  ылбыт киһиэхэ эрэ диэн муҥурдаммат, хамаандаҕа диэн бэриллэр.

Балаһыанньаҕа бигэргэммитинэн 40 хамаанда кыттыаҕа. Хамаандалар 4 көрүҥүнэн араарыллыахтара, нэһилиэнньэ ахсаанынан уонна улуустар бөлөхтөрүнэн. 

Дьиҥ Таатталыы түһүлгэни

Манчаары Ооньууларын көрсө билигин тутуу үлэтэ, өрөмүөннээһин күргүөмнээхтик бара турар, мантан саас-сайын ыытыллыахтаах үлэлэргэ үбүлээһин быһаарыллан, тендердэр,аукционнар биллэрилиннилэр. Олунньу 24 күнүгэр “Таатта” хаһыат саайтыгар суруйбуттарыттан  сирдэттэххэ, бэлэмнэнии күүрээннээх түһүмэҕэр киирбит, ол курдук:  

Таатта улууһун киинигэр Ытык Күөлгэ 450 үөрэтэр, 100 олордор миэстэлээх лицей-интернат тутуллан, 2024 сыл бүтүүтэ үлэҕэ киирдэ. Онон спартакиада кыттааччыларын түһэрии сүрүн боппуруоһа быһаарылынна. Манчаары оонньууларын анал былааныгар киирбит үлэлэр сүрүннээн олоххо киирэн иһэллэр, сүрүн тутуллуохтаах эбийиэктэр бары бэлэм буолуохтара.

ПК «Монтажник» тута сылдьар стадиона уонна А.Е. Турнин аатын сүгэр 8 600 квадратнай миэтирэ иэннээх чэбдигирдэр-успуорт киинэ оонньуулар саҕаланыахтарын иннинэ бүтэн үлэҕэ киириэхтэрэ. Чөркөөххө тутуллан киириэхтээх модульнай успуорт саала бэс ыйыгар бүтүөҕэ.Боробулга тутуллуохтаах аһаҕас мини-стадион тутуутун үбүлээһинэ быһаарыллан, бу күннэргэ тиэндэрэ биллэриллиэҕэ.Чурапчы уонна Таатта улуустара быысаһар сиригэр аартыгы оҥоруу, саҥардыы үлэтэ ыытыллар. Бу бырайыак сүнньүнэн олоҥхолуу олорор ытык кырдьаҕас мэҥэ өйдөбүнньүгэ турар түһүлгэтэ саҥардыллыаҕа.Халыма федеральнай айан суолун кытыытыгар, аартыкка биир эркинигэр «Таатта» уонна иккис эркинигэр «Чурапчы» диэн суруктаах стела бырайыактанна. Кинетический фасад диэн анал технологиянан тутуллар үлэ буолуохтаах. Судургутунан, боотур, бухатыыр куйаҕын кыаһааннарын кэккэлэтэ туппут курдук буолуохтаах. Бу анал ылтаһыннар алтан (бронза) өҥө өҥнөөх түөрт муннук буолуохтаахтар уонна саамай сүрүнэ, тыалга хамсыы турар гына, тэлибирии оҥоһуллаллар. Стела үрдүгэ 12 миэтирэ, кэтитэ 6 миэтирэ, ойоҕоһунан кэтитэ 3 миэтирэ, кырата суох көстүүлээх буолар.Улуус олохтоохторо: “Адьас дьиҥ Таатталыы тыыннаах түһүлгэни тутар былааннаахпыт, олоххо киллэрэргэ дьулуһабыт”, - диэн тоһоҕолоон суруйбуттарын бэлиэтиэххэ сөп.

Ымыылара, гиимнэ

Билигин улахан таһымнаах тэрээһиннэр бэйэлэрэ ымыылаах ыытыллар буолан тураллар. Таатта Оонньуулара эмиэ ол сиэринэн бэйэлэрэ туспа ымыыланнылар.

Ол курдук, keskil14.ru тахсыбытынан, XXII-с оонньуулар ымыыларынан Таатта кыыһа Санаайа Доргуева үлэлэрэ биллэрилиннилэр. Ымыылар ааптардара билигин Владивосток куоракка Уһук Илиҥҥи федеральнай үнэбэрситиэт 4 кууруһугар үөрэнэр.

Өрөспүүбүлүкэ култуураҕа министиэристибэтэ биллэрэринэн, XXII-с оонньуулар гиимин айыыга куонкурус иккис түһүмэҕэ түмүктэнэн, кыайыылаахтар ааттаннылар. Ол курдук, Оонньуу гиимин муусыкатын айыыга Дьокуускайдааҕы “Айар уустар” креативнай индустрия кэллиэһин бастакы кууруһун устудьуоҥката Ариана Решетникова кыайда, оттон гимн тылыгар “ОДО” этно-комплекс дириэктэрин солбуйааччы Дьулустаан Толстяков хоһооно бастыҥынан биллэрилиннэ.  Икки ааптардарга хас биирдиилэригэр 20 тыһ. солк харчы уонна дьупулуом туттарыллыаҕа. 

Таатта ооньууларын Гиимнэ

Дьулустаан Толстяков

Сайыммытын уруйдаан

Тоҕуоруһа мустаммыт,

Бастыҥ дьону быһаарар

Түһүлгэҕэ киирдибит.

Үйэлээх үгэс буолбут

Норуот таптыыр күрэҕэ

Манчаары оонньуулара

Саха омук сүрэҕэр.

Номох буолбут убайбыт

Сүдү-сүҥкэн кылаата

Манчаары оонньуулара

Саха спордун чыпчаала.

Кэрэ куону сырсаннар

Сүүрүктэр түһүннүлэр,

Мас тардыһыы, хапсаҕай,

Соноҕостор көттүлэр.

Саха дьонун бастыҥа

Манчаарыны уруйдаан,

Маннык үрдүк таһымҥа

Кыайыылааҕы айхаллааҥ.

«Манчаары оонньууларын» култуурунай бырагыраамата эмиэ ураты буолара сабаҕаланар. Соторутааҕыта СӨ култуураҕа уонна духуобунаска миниистирэ Афанасий Ноев бу улахан түһүлгэ тэрээһинигэр туһуламмыт сүбэ мунньахха: “Таатта улууһугар ыытыллар оонньуулар успуорт араас көрүҥнэригэр күрэхтэһии эрэ курдук буолбакка, саха литературатын төрүт сиригэр, сахалар духуобунай кииммитигэр ыытыллар өрөспүүбүлүкэ биир суолталаах тэрээһинэ. Кэрэхсэбиллээҕэ, спартакиада Алексей Елисеевич Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй төрүттээбит саха суругунан литературатын  125 сылыгар ыытыллар”, — диэн  этиитэ бэрт үгүһү бэлиэтиирин санатыахха сөп.

Хаартыскалар эрэдээксийэ архыыбыттан, keskil14.ru