Уопсастыба

Пуорум бырагыраамата киэҥ. Ол курдук, сэтинньи 4 күнүгэр «Лена» киинэ тыйаатырыгар Татьяна Борщ «Вторая мировая. Ложь западных стран» кинохрониката көрдөрүллүбүтэ. Арассыыйа – мин устуоруйам» устуоруйа пааркатыгар трофейнай байыаннай тиэхиньикэ итиэннэ Илиҥҥи байыаннай уокуруктааҕы Апыссыардар дьиэлэрин байыаннай түмэлин пуондатын эспэнээттэрин уонна байыаннай фотографтар үлэлэрин быыстапкалара буолбута. Бу күннээх үлэни М.К. Аммосов аатынан ХИФУ КФЕН-ыгар «Норуот уонна аармыйа бииргэлэр» диэн ыччакка анаммыт көрсүһүү киэһэтэ түмүктээбитэ.
Сэтинньи 5 күнүгэр сарсыарда 10 чаастан «Арассыыйа – мин устуоруйам» устуоруйа пааркатыгар АБДь кыттыылаахтарыгар уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр социальнай-психологическай арыаллааһын туһунан сэминээр ыытыллыбыта. Күнүс 2 чаастан Бырабыыталыстыба 2 №-дээх дьиэтин аактабай саалатыгар Илиҥҥи байыаннай уокурук командующайын байыаннай-бэлитиичэскэй үлэҕэ солбуйааччы, пуорум тэрийэр кэмитиэтин хос бэрэссэдээтэлэ генерал-лейтенант Роман Греков кыттыылаах төгүрүк остуол тэриллибитэ. Онно бырабыыталыстыба чилиэннэрэ, улуустар баһылыктара, волонтер хамсааһынын салайааччылара уо.д.а. түмсэннэр, АБДь кыттыылаахтарыгар уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр оҥоһуллар өйөбүл дьаһалларын туһунан сэһэргэспиттэрэ.

Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы – Ил Түмэн Байыаннай сулууспалаахтар, бойобуой дьайыылар бэтэрээннэрин дьыалаларыгар, патриотическай иитиигэ уонна уопсастыбаннай тэрилтэлэргэ сис кэмитиэттин бэрэссэдээтэлэ Александр Подголов быйылгы сыллаах үлэтин туһунан иһитиннэрдэ:
– Кэлиҥҥи сылларга норуот биир сыалга түмүстэ, урбаанньыттар үлэлэрин Анал байыаннай дьайыы туһатыгар уларытан тэрийдилэр, тыа хаһаайыстыбатын үлэһиттэрэ аһылык өттүнэн куттал суох буолуутун хааччыйар туһугар, көрдөрүүлэрин тупсарарга үтүө суобастаахтык үлэлииллэр-хамсыыллар, волонтердар байыастарга уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр көмө араас көрүҥүн тэрийэллэр. Бу биирдиилээн аахсыйа буолбатах, өрөспүүбүлүкэ бары муниципалитеттара, тэрилтэлэрэ, уопсастыбаннаһа бары бүттүүн көхтөөхтүк кыттар биир тиһиктээх үлэлэрэ буолар.
Биһиги сис кэмитиэппит АБДь байыастарыгар уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр өйөбүлү оҥорор үлэтэ-хамнаһа түөрт хайысханан аттарыллар. Бастакыта, матырыйаалынай уонна гуманитарнай көмөнү тэрийии. Фроҥҥа араас наадалаах туттар тэрил, ас-үөл тиһигэ быстыбакка ыытыллар. Сааскы сиэссийэҕэ 50 туонна таһаҕаһы ыыппыппыт.
Иккиһинэн, көрдөөһүҥҥэ уонна социальнай мэктиэлэргэ өйөбүлү оҥоруу. Кэмитиэт тэрээһининэн, АБДь байыастарыгар уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр 300 сүбэ оҥоһулунна, 187 докумуон бэлэмнэннэ.
Үһүс хайысха — психологическай көмө. Манна тустаах сокуону оҥорууну саҕалаатыбыт.
Төрдүс хайысха – чөлүгэр түһэрэр үлэ. Өрөспүүбүлүкэтээҕи мэдиссиинэ тэрилтэлэрин баазаларыгар аныгы тэрилинэн толору хааччыллыбыт чөлүгэр түһэрэр салаалар үлэлииллэр. Ураты болҕомто өр кэмнээх эмтэниигэ наадыйар бааһырбыт байыастарга ууруллар.
Бэсиһинэн, үлэ булуутугар көмөлөһүү. Дойдуларыгар эргиллибит бэтэрээннэр идэ ылан, олохторун оҥостоллоругар туһаайан, Үлэ уонна социальнай сайдыы министиэристибэтин кытары сөҥнөһөн, кинилэри куурустарга үөрэттэрии уонна үлэнэн хааччыйыы ситимэ олохтонно.
Кэмитиэт үлэтигэр кыраасданнартан киирэр суруктары кытары үлэ ураты миэстэни ылар. Сыл саҕаланыаҕыттан 180 сурук, ол иһигэр АБДь кыттыылаахтарыттан уонна кинилэр дьиэ кэргэттэриттэн 138 сурук киирдэ. Бу суруктар хабар кыһалҕалара киэҥ: чэпчэтиилээх олорор дьиэнэн хааччыллыы, сир учаастагын докумуоннатыы, эмтэнии, олохтоммут төлөбүрү ылыы, сураҕа суох сүппүт байыастары көрдөөһүн. Хас биирдии суругу биһиги сиһилии көрөбүт-истэбит, тустаах дьаһалы ылабыт, онуоха былаас уорганнарын көмөлөһүннэрэбит. Уустук боппуруостарга Оборуона министиэристибэтигэр уонна тустаах федеральнай биэдэмистибэлэргэ тахсабыт. Инньэ гынан, федеральнай былаас уорганнарын кытары үлэҕэ ураты болҕомтону уурабыт. РФ Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин социальнай боппуруостарга солбуйааччы Татьяна Голиковаҕа АБДь кыттыылаахтарын үлэнэн хааччыйыы, өйөбүл ырычааҕын тупсарыы туһунан суруктары ыыппыппыт.
Парламент байыаннай сулууспалаахтар уонна бэтэрээннэр социальнай көмүскэллэрин сүрүннүүр сокуоннары ылынар. Быйыл сис кэмитиэт бэлэмнээн киллэрбит сэттэ сокуона бигэргэтилиннэ. Олортон аҕыйаҕы холобурдаатахха, «Меценаттар уонна меценатскай үлэ туһунан» сокуоҥҥа уларытыы киллэрэр туһунан 383-VII №-дээх сокуонунан, меценаттар АБДь кыттыылаахтарын интэриэстэригэр үлэлэрин бороссодуурата быдан судургутулунна. Ил Түмэн 2025 с. бэс ыйын 11 күнүгэр таһаарбыт судаарыстыбаннай былаас уонна олохтоох салайыныы уорганнара уопсастыбаннай тэрилтэлэри кытары бииргэ үлэлээһиннэригэр анаммыт уурааҕынан, АБДь кыттыылаахтарыар уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр көмөнү оҥорууга уопсастыбаннай тэрилтэлэр оруоллара күүһүрдүлүннэ, – диэтэ Александр Подголов.
Салгыы сис кэмитиэт дэлэгээссийэтэ Ростовка, Донецкайга уонна Луганскайга тиийэ сылдьан, парламеннар икки ардыларыгар бииргэ үлэлиир туһунан сөбүлэһиини түһэрсибитин, Саха Сирин байыастарын кытары көрсүбүтүн туһунан кэпсээтэ.

Хаартыска: Василий Кононов, Саргын Скрябин.