Уопсастыба

Аҕыйах хонуктааҕыта олоҥхону толорооччу Шура Андреева ыҥырыы угуйук ыыппыта: «Сунтаар олоҥхону толорооччута Наталья Эконова балаҕаныгар 2 чаас устата оллоонноон олорон олоҥхолуур», – диэн. Болдьоммут кэмҥэ оҥостон, сахалыы таҥнан сайбайан тиийбитим, бары ыстаанынан ыстаҥалаһыы, олоҥхону толорооччубунаан иккиэн эрэ сахалыы таҥастаахпыт. Аныгыскыга сахалыы таҥнан кэлиэхтэрэ диэн эрэнэбин.
Натальям олус үөрэ, айах тута көрүстэ. Онтон аал уотун кытта алтыста. Кэргэнэ Эдуард Эконов бары тэрээһинигэр урут түһэ сылдьара кэргэнэ олоҥхолууругар, дьарыктанарыгар улахан төһүү күүс буолара тута харахпар быраҕылынна.

Дьоро күнү култуура үлэһитэ, билигин төһө да уурайан олордор, Мария Тараярова дириҥ хорутуулаах, бу олоҥхо, кини ааптарын тула кылгас ырытыы оҥордо. «Ат курдук ааттаах ааттаах Адаам саар бухатыыр» олоҥхону Туойдаах киһитэ Иван Павлов-Түүлээх Уйбаан суруйбут эбит. Хата онто сүтэн хаалбакка 1938 сыллаахха сурукка тиһиллибит. Ону архыыптан булан, Василий Илларионов кинигэҕэ киллэрбит. Өрөспүүбүлүкэҕэ олоҥхону сөргүтэ, 28 сылын олоҥхоһуттары үөрэтэ сылдьар ытыктабыллаах Никандр Тимофеев: «Өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн Ил Дархан бирииһигэр күрэх бара турар. Онно Сунтаартан ата киһи кыттан 1 чаас олоҥхолооннор, 5 киһи иккис туурга ааспыттара. Иккис туурга 4 чаас олоҥхолоон, соҕотох Наталья Эконова ааспыта, кини 2015 сылтан дьарыктанан саҕалаабыта. Үһүс туурга аҕыс чаас олоҥхону барытын толоруохтаах. Сунтаарым соҕотох олоҥхоһутугар көмө-тирэх буолаары кэлэ сылдьабын. Олоҥхо олус уустук көрүҥ, фантаст өйдөөх дьоннор кыайа туталлар. Манна түөрт олоҥхоҕо дьулуурдаах, баҕалаах, талааннах кыргыттары дьарыктыы сылдьабын, кинилэр бу бааллар – Наталья Эконова, Зоя Иванова, Александра Андреева, Сардаана Контогорова. Кинилэр элбэхтик эрчиллиэхтэрин, олоҥхо тэтимин тутуохтарын наада», – диэтэ. Дьиҥэ олоҥхоһут күрэххэ буолбакка дьоҥҥо олоҥхолуохтаах, онтубут барыта күрэххэ кубулуйда диэн тоһоҕолоон, хатылаан эттэ.

Дьэ, онтон олоҥхобут саҕаланна эбээт. Бастаан олоҥхону истэ үөрүйэҕэ суох буолан, тылын-өһүн соччо өйдөөбөккө олорбутум. Онтон киһибит уутугар- хаарыгар киирэн, тыынара уһаан, тыла-өһө дуорааннанан, тойуга араас дьоруойдарын аайы уларыйан, эҥсилгэннэнэн барда. Олоҥхо буолан баран омуннаах, сэттэ тиит тирээбиллээх, аҕыс тиит сатанахтаах, үс күн сүүрэр балаҕаннаах, «мээт» диэт көрүөх бэтэрээ өттүнэ элэс гынар көҕөннөөх араас дьиктилэри кинигэни ааҕар курдук истэ олорор, хараххар ойуулаан көрөр олус үчүгэй эбит. Дьэ, бу манна олоҥхоһут уоһун-тииһин олоруута, куолаһын кэрэтэ, күүһэ барыта наада эбит. Наталья кылыгырас кылыһаҕа, бэлиэтээн эппиттэринии, далбарай чыычаах тойугун курдук кутуллар.

Олоҥхо истэ олороммут күөрчэхтээх алаадьы сиибит, дьэдьэн барыанньа, фрукта, кэмпиэт мотуйабыт, кырылыы кыынньар кымыһынан көхсүбүтүн анньабыт. Манна бааллар оҕолор, орто саастаахтар уонна кырдьаҕастар, онон олоҥхону ханнык баҕарар сааска сэргиэххэ сөп эбит.
Сотору кэминэн аны түөрт чаастаах олоҥхону истиэхпит. Бу икки чаас устата сүрүн дьоруойбут Адаам саар өссө да төрөөбөтө.

Өссө биири бэлиэтии көрдүм – бу Сунтаар олоҥхоһут кыргыттара кэпсиир, туойар, ыллыыр талааннарын тэҥэ хаамар хартыына курдук бу кэрэлэрин, нарыннарын, субу олоҥхоттон түһэн кэлбит Туйаарыма куолар Натальяны –Айыыһыт Далбары арыаллыы сылдьар курдуктар. Наталья Эконованы улахан сүрэхтэниигинэн, бары олоҥхоһут куоларга ситиһиилэри!

Зинаида ФЕДОТОВА- Дьол Кыыма

Хаартыска: ааптар түһэриитэ.