Уопсастыба

Отчуоттанар кэм устатыгар өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннай бүддьүөтүн дохуоттаах чааһыгар 283,4 млрд. солк. киирбит, ити былааннааммыт үп 80,4 %-а буолар. Ол иһигэр, нолуоктартан 173,3 млрд. (82,4 %), субвенсия, субсидия, дотация, грант быһыытынан бохсо 103,2 млрд. (77,6 %) солк. кэлбит. Алтынньы 1 күнүнээҕи чахчынан, бүддьүөт ассигнованиетын кээмэйэ 365,5 млрд солк. буолбут.
Бүддьүөт ороскуоттаах чааһа 279,8 мөл. солк. (76,6 %) тэҥнэспит. Итинтэн 265,2 млрд. солк. судаарыстыбаннай бырагырааммаларынан үлэҕэ туһаныллыбыт. Социальнай-култуурунай эйгэҕэ 128,2 млрд. (76,2 %) тыырыллыбыт: үөрэхтээһиҥҥэ 62,4 млрд., социальнай бэлиитикэҕэ 43,7 млрд, доруобуйа харыстабылыгар 13,8 млрд., култуураҕа 5,2 млрд., физическэй култуураҕа уонна успуортка 2,1 млрд. солк.
Алтынньы 1 күнүнээҕи чахчынан, эрэгийиэннээҕи бырайыактарга 43 млрд. солк. (20,3 млрд. – федеральнай бүддьүөттэн, 12,4 млрд. – Территориялары сайыннарыы пуондатыттан) көрүллүбүтүттэн, 32 млрд. солк. (74,4 %) туһаныллыбыт. Босхо эминэн хааччыйыыга 3,8 млрд. солк. көрүллүбүтүттэн, 3 млрд. солк. (79,4 %), мэдиссиинэ санитаарнай-авиационнай көмөтүн оҥорууга 2,6 млрд., ол иһигэр, 845,2 мөл. солк. федеральнай бүддьүөттэн, көрүллүбүтүттэн 2,4 млрд. солк. (92,7 %) тутуллубут. Хомунаалынай комплекс тэрилтэлэригэр тарыып араастаһыытын толуйууга уонна туһанааччылар тарыыптарын субсидиялааһыҥҥа алтынньы 1 күнүнээҕи туругунан, 47,1 млрд. солк. көрүллэн, 43,8 млрд. солк. (93 %), Суол пуондатыгар 11,8 млрд. солк. көрүллүбүтүттэн, 8 млрд. солк. (67,8 %) туһаныллыбыт. Инвестбырагыраамаҕа 35,6 млрд. солк. көрүллүбүтүттэн, 26,2 млрд. солк. (73,6 %) туһаныллыбыт. Ол иһигэр, федеральнай бүддьүөттэн 15,3 млрд. солк., судаарыстыбаннайа суох тэрилтэлэртэн 10,3 мөл. солк. кэлэн туһаныллыбыттар. Олохтоох бүддьүөттэргэ бүддьүөттэр икки ардыларынааҕы трансферт быһыытынан барыта 92,8 млрд. солк. (75,7 %) көрүллүбүт, онтон 29,6 млрд. солк. муниципалиттар бүддьүөттэрин тэҥнээһиҥҥэ ыытыллыбыт.
Саха Өрөспүүбүлүкэтин социальнай-экэнэмиичэскэй сайдыытын уонна судаарыстыба үбүн-харчытын чэбдигирдии чэрчитинэн, Арассыыйа Федерациятын Үбүн министиэристибэтин кытары сөбүлэһиигэ сөп түбэһиннэрэн, Ил Дархан дьаһалынан, көрүллэр харчы көдьүүһүн үрдэтэр, бүддьүөт ороскуотун аччатар, нолуок киириитин үрдэтэр сыаллаах 2026-2030 сс. Чэбдигирдии былаана ылыллыбыт.
Ыйытыыларга сүүрбэттэн тахса дьокутаат суруйтарда. Үгүс ыйытыы ОДьКХ иэһигэр, өҥө төлөбүрүгэр, муниципалиттар бүддьүөттэрин тэҥнээһиҥҥэ, бүддьүөт үлэһиттэрин хамнастарын үрдэтиигэ туһуланна. Иван Луцкан дохуоту үрдэтэргэ туох үлэ барарын интэриэһиргээбитигэр, бу хайысханан үлэ утумнаахтык ыытыллара, чуолаан өрөспүүбүлүкэ иһигэр үлэлиир тэрилтэлэр нолуоктарын манна төлүүллэрин ситиһэр сорук туруоруллара быһаарылынна. Холобур, сир баайын хостуур, тутар уо.д.а. хампаанньалар истэринэн үлэлиир ойоҕос салаа тэрилтэлэри тустаах улуустарынан эрэгистирээссийэлээбит түмүгэр, 2024-2025 сыллардаахха 2 млрд. солк., быйылгы сыл аҕыс ыйын түмүгүнэн 500 мөл. солк. нолуок киирбит. Вячеслав Куличкин тыа сирин олохтоохторо ыанар ынахха субсидия бэрээдэгинэн көрүллүбүт 39 тыһ. солк. хаһан ылалларын ыйыппытыгар, ити хайысхаҕа билиҥҥитэ харчы суоҕа, ол эрээри, ааспыт нэдиэлэҕэ Аммаҕа ыытыллыбыт сүбэ мунньахха Ил Дархан Айсен Николаев сыл бүтүөр диэри харчыны ыытарга дьаһайбыта, онон бырагыраамаларга көрүллүбүт харчыны тыырыыга «төбө харчыта» учуоттаныаҕа этилиннэ. Александр Сусоев Сангаар шахтатын эндогеннай баһаарын умуруорарга төһө харчы көрүллүбүтүн ыйыппытыгар, быйыл 34 мөл. солк. көрүллүбүтэ, кэлэр сылга эмиэ көрүллэрэ этилиннэ.

Хаартыска:  Василий Кононов.