Ол иннинэ кини 2024 с. айар бөлөҕүн кытары Москуба куорат хабыллар хаба ортотугар турар ГЭС-2 диэн аныгы искусство уонна култуура дыбарыаһыгар хоту сир хаарын, тымныытын хоһуйар үлэлэрэ турбуттара. Осиповтар дьиэ кэргэннэригэр аҕаларын кэннэ кини оҕолоро Борис уонна Анна идэлээх худуоһунньуктар буолан үүнэн-барҕаран таҕыстылар. Ол эрээри Борис уонна Анна акадьыамык аҕаларыттан чыҥха атын суоллаах-иистээх, ураты айар куттаах худуоһунньуктарынан буолаллар.
Борис Осипов хартыыналара улахан толкуйтан, ардыгар дууһа аймалҕаныттан, күүрүүтүттэн тоҕо биэрэн үөскээбиттэрин көрөөччү тута өйдүүр. Искусство күүһэ онно сытар. Бу бүрүүкээн турар кэмҥэ үгүс киһи сүөм түһэн, харыс намтаан сылдьар. Онуоха айар дьон харда биэрэн улахан толкуйга түһэрэн мунан сылдьар дууһабытын сырдык ыллыгынан сирдиир кэриҥнээхтэр.
Аан маҥнай көрөөччүнү киһи олоҕун көрдөрөр улахан "Два города" диэн хартыына көрсөр: кини ортотунан хайа баран ааспат баас кэриэтэ аҥайбыт. Бу -- хас биирдиибит олохпутугар көрсөр хаарыаннаахай нус-хас олохпутун икки кэрчиккэ араарар сорбут-муҥмут, алдьархайбыт. Бу турук үгүспүтүгэр чугас: ковид, сэрии, чугас дьону сүтэрии...Ол эрэн олох эргиирэ тохтообот, кыһалҕаны, харгыстары тулуйан дьылҕа бэрсибит дьолугар талаһыах тустаахпытын бу хартыына сүбэлиир.
Холобура, балысхан сайдыылаах олохпут айгыр-силик күөх күөгэл айылҕабытын алдьатан айгырааһыҥҥа тириэрдэрин "Эволюция", "Деревня. Без корней" диэн айымньылара санаталлар. Киһи итэҕэллээх, эрэллээх уонна өбүгэ күүһүн ситимин сүтэрбэтэх эрэ буоллаҕына, олох охсууларын тулуйарын "Защита от хаоса" диэн айымньы көрөөччү болҕомтотун тардар. Көрөөччү иннигэр өбүгэтэ дүҥүрүнэн бүөлээн кэлиэхтээх кэнэҕэски ыччат дууһатын хаххалаан уун-утары сонньуйан турар. Барыбытын үтүө өбүгэбит харыстыа, хараанныа дуо? Ол туһугар тус бэйэм туох үтүөнү оҥордум диэн киһи толкуйга түһэр. Өбүгэ ситимэ, күүһэ хараанныыр, харыстыыр дурда-хахха буоларын, ону баара быстах, күдээринэ олохтонон лыах курдук көтүмэх, быстах олохтонор дьылҕаны тутуспаты "Амнезия" диэн хартыына сэрэтэр.
Аныгы олох икки атахтаах олоҕун атыйахтаах уу курдук аймаан, өрүү кутталга, дьиксиниигэ аҕалбытын "Парад планет" диэн хартыына көрдөрөр:
Билбити мэлдьэһэр,
Санаабыты саһыарар,
Истибити эппэт
Идэлээх үйэ эргийбитэ
Илэ-чахчы эбит, оҕолоор... (АЛАМПА, 1921 с.)
Худуоһунньук хас биирдии киһи, норуот дьылҕатыгар айманарын, харыстыан баҕарарын "Ноев ковчег" диэн хартыыналарынан этэр. Ол эрэн биир оҥочотугар ким да суох, туох да суох (имири эстэр алдьархай баарын бары тохтоон өйдүөх тустаахтар!), атын оҥочобут түгэҕэ дьөллөн, урусхалланан барбыт -- олорор мутукпутун кэрдэрбит туох содуллааҕын өйдөтөр.
Борис Осипов саха искусствотыгар хартыынаны уонна хоһоону дьүөрэлии туппут ураты көрүүлээх худуоһунньук быһыытынан киирдэ. Кини Д.Хармс диэн бэйэтин кэмигэр мөкү быһыыны, майгыны күлүү-элэк гынан хоһуйан сойуолааһыҥҥа түбэспит бэйиэт хоһоонун "Исчезнувший" диэн хартыынатыгар дьүөрэлии тутан бу айымньы дириҥ ис хоһоонноох уонна өйдөнүмтүө. Олох күлүмнээн ааһарын, биир түгэн киһи олоҕор дьайыылаах буоларын бу хоһоон тыллара хартыынаҕа сыыйыллан суруллубуттара туоһулуур, ол эрэн суруллубут -- суоруллубат буоллаҕа...
Барыбыт баттык санаабытын "Ежик в тумане" диэн хартыына хатылыыр. Худуоһунньук барыбытын кытары тэҥҥэ айманар. Оҕо сылдьан көрбүт ойуулукпутун өйдүү биэрэбин: ити ежик курдук олохпут харгыстарын туораан, уйан тиийиэхтээх сирбитигэр тиийдэрбит. Ол эрэн ити тумарык быыһыгар көрсүбүт алдьархайдарын кэнниттэн ежик урукку бэйэтинэн буолбатах этэ, ол курдук биһиги бары эмиэ уларыйыахпыт турдаҕа...
Холобура, "Сад камней" диэн хартыына эмиэ ураты толкуйга аҕалар. Көһүҥэ таастары тула мунньубут киһи диэн аҕыйах ини...Мин тус бэйэм ылынарбынан бу үгүс элбэх кыргыс хонуутугар тыыннара быстыбыт уолаттарбытыгар кэриэстэбил: күөх хампа ортотугар эмискэ саһарбыт мастар, сиргэ тэлгэммит сэбирдэхтэр...уонна эмиэ хоһоон...Киһи уйадыйар. Ол эрээри хаһан эрэ бу дьайыы содулларын ырытар кэм кэлиэ эбээт: ыһыллыбыт таас хомуллар кэмэ кэлэр ини...
Хайа баҕарар айар киһи ардыгар өтө көрүүлээх, этиттэриилээх айымньылаах буолар. Борис Осипов 2018 с. "Грачи улетели" диэн курус эрээри күүстээх толкуйдаах айымньытын болҕойон көрөргүтүгэр ыҥырабын. Тимир куйах, хаайыы, ыгыы-түүрүү иһигэр хайдах да күөх мас барҕаран үүммэт... Быыстапка арыллыытыгар тыл этээччилэр олус тоҕоостоохтук И.Бродскай этиитин аҕалбыттара: "Искусство дает нам возможность а вдержать жизнь".
Антонина Ускеева, алтынньы, 2026 с.
Ааптар хаартыскаҕа түһэриилэрэ.
-
1
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
